Yemen'de uzun süredir dondurulmuş vaziyette duran iç savaş, hükümet güçlerinin Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteğiyle başlattığı geniş çaplı operasyonla yeniden alevlendi. Stratejik Babülmendep Boğazı'nın doğu yakasında konuşlanan Husi milislerine yönelik üç cepheden eş zamanlı başlatılan harekat, Yemen'in batısındaki güç dengelerini değiştirme potansiyeli taşıyor. Operasyonun adı henüz resmi kaynaklarca açıklanmazken, sahadan gelen bilgiler hükümet güçlerinin bazı bölgelerde ilerleme kaydettiğini gösteriyor.
Üç cepheli harekatın detayları
Yemen hükümeti güçleri, Babülmendep Boğazı çevresindeki stratejik noktaları geri almak amacıyla üç ayrı koldan eş zamanlı operasyon başlattı. Askeri kaynaklara göre birinci cephe, boğazın kuzeyindeki El-Hudeyde liman kenti çevresinden, ikinci cephe güneydoğudaki Taiz vilayetinden, üçüncü cephe ise Babülmendep adalarına yakın kıyı şeridinden ilerliyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun hava desteği sağladığı operasyonlarda, Husi milislerinin mayın ve tuzaklarla bölgeyi güçlendirdiği belirtiliyor.
Hükümet yetkilileri, operasyonun amacının sadece askeri ilerleme değil, aynı zamanda İran'a yakın Husi yapılanmasının deniz ticaret yolları üzerindeki etkisini kırmak olduğunu ifade ediyor. Babülmendep Boğazı, dünya deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. Husi milislerinin son dönemde boğazdaki ticari gemilere yönelik saldırıları, uluslararası güvenlik endişelerini artırmıştı.
İnsani boyut ve sivil güvenliği
Operasyonun başlamasıyla birlikte bölgeden sivil halkın çıkışı da hızlandı. Birleşmiş Milletler yetkilileri, çatışmaların yoğunlaştığı bölgelerde sivil kayıplardan endişe duyduklarını dile getirdi. Yemen hükümeti, operasyonun sivil yerleşim alanlarından uzak tutulacağını savunurken, Husi milisleri ise sivil altyapıyı kalkan olarak kullanmakla suçlanıyor. Savaşın tarafları arasında daha önce varılan ateşkes anlaşmaları, kısa süreli insani aralar dışında büyük ölçüde ihlal edilmiş durumda.
Arka plan: Yemen iç savaşında son durum
2014 yılında Husi milislerinin başkent Sana'a'yı ele geçirmesiyle başlayan iç savaş, 2015'te Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen hükümetine destek vermesiyle uluslararası bir boyut kazanmıştı. Yıllar süren çatışmalar, Yemen'de dünyanın en büyük insani krizlerinden birine yol açtı. Milyonlarca insan yerinden edildi, kıtlık ve salgın hastalıklar yaygınlaştı. BM aracılığıyla yürütülen barış görüşmeleri ise kalıcı bir sonuç üretemedi.
Son dönemde Husi milislerinin Babülmendep Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırıları, bölgesel ve küresel aktörlerin dikkatini yeniden Yemen'e çekti. Bu saldırılar, Kızıldeniz'deki deniz ticaretini olumsuz etkileyerek sigorta maliyetlerini artırdı ve bazı gemi şirketlerini rotalarını değiştirmeye zorladı. Uluslararası toplum, boğazın güvenliğinin sağlanması için daha etkin bir müdahale çağrısında bulunuyordu. Yemen hükümetinin başlattığı bu operasyon, bu çağrılara bir yanıt olarak da değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Operasyonun sonuçları sadece Yemen iç siyasetini değil, bölgesel güç dengesini de etkileyebilir. İran, Husi milislerini desteklemekle suçlanırken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri Yemen hükümetinin yanında yer alıyor. ABD ve İngiltere gibi küresel aktörler, Kızıldeniz'deki deniz güvenliğini sağlamak için çeşitli operasyonlar düzenliyor. Ancak geniş çaplı bir kara harekatı, bölgedeki tansiyonu daha da artırabilir ve insani krizi derinleştirebilir. Uzmanlar, operasyonun başarısının sahadaki askeri dengelere ve uluslararası desteğin sürekliliğine bağlı olduğunu vurguluyor.
Yemen hükümeti, operasyonun meşru müdafaa hakkı çerçevesinde yürütüldüğünü ve ülkenin egemenliğini korumayı amaçladığını belirtiyor. Husi milisleri ise Suudi Arabistan ve müttefiklerini işgalci güçler olarak nitelendiriyor ve direniş çağrısı yapıyor. Çatışmaların şiddeti arttıkça, sivillerin güvenliği ve insani yardımların ulaştırılması daha da zorlaşıyor. BM ve diğer yardım kuruluşları, taraflara sivil halkı koruma ve insani erişimi kolaylaştırma çağrısında bulunuyor.
Babülmendep hattındaki bu harekat, Yemen iç savaşında yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Ancak kalıcı bir çözüm için askeri yöntemlerin yeterli olmadığı, kapsamlı bir siyasi diyalog ve ateşkes anlaşmasının şart olduğu gerçeği değişmiyor. Uluslararası toplumun etkin arabuluculuğu ve tarafların iyi niyeti olmadan, bölgede barışın tesisi zor görünüyor. Operasyonun seyri, önümüzdeki günlerde Yemen'in ve bölgenin geleceğini şekillendirecek.
