Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, milyonlarca çalışanı ilgilendiren emsal bir karara imza attı. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında kalan ev hizmetleri ve tarım işleri gibi alanlarda çalışanlara ihbar tazminatı ödenmesi gerektiği yönünde oy birliğiyle karar verildi. Kararda, ihbar tazminatı şartlarının Türk Borçlar Kanunu (TBK) hükümlerine tabi olduğu, kanun kapsamı dışında kalınsa dahi işverenin bildirim yükümlülüğünün bulunduğu vurgulandı.
Kararın içeriği ve kapsamı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin aldığı karar, özellikle ev temizliği, bakım hizmetleri, bahçe işleri ve küçük ölçekli tarım faaliyetlerinde çalışan işçileri yakından ilgilendiriyor. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 4. maddesi, ev hizmetleri ve tarım işlerini kapsam dışı bırakıyor. Ancak Yargıtay, bu işçilerin TBK kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti. Buna göre, iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda işveren, işçiye yasal bildirim süresine uymadığı takdirde ihbar tazminatı ödemek zorunda kalacak.
Emsal kararın gerekçesi
Yargıtay kararının gerekçesinde, işçi ile işveren arasındaki sözleşme ilişkisinin TBK'nın 393. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. TBK'nın ilgili maddesi, hizmet sözleşmesinin feshinde bildirim sürelerine uyulmasını zorunlu kılıyor. Yargıtay, 4857 sayılı Kanun kapsamı dışında olmanın, bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığına dikkat çekti. Kararda, işverenin işçiye makul bir süre önceden haber vermesi veya bu süreye ilişkin tazminatı ödemesi gerektiği vurgulandı.
Çalışanlara ve işverenlere etkisi
Bu karar, milyonlarca kayıt dışı veya korumasız çalışan için önemli bir kazanım olarak görülüyor. Özellikle ev hizmetlerinde çalışan kadın işçiler ve tarım işçileri, işten çıkarılma durumunda daha önce talep edemedikleri ihbar tazminatını hukuki olarak talep edebilecek. İşverenler açısından ise, iş sözleşmelerinin feshinde daha dikkatli olmaları ve bildirim yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde tazminat riskiyle karşı karşıya kalmaları söz konusu.
Uzmanlar, bu kararın uygulamada özellikle küçük işletmeler ve ev sahipleri üzerinde ek mali yük oluşturabileceğini belirtiyor. Ancak aynı zamanda işçi haklarının genişlemesi ve güvence altına alınması açısından olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.
Geçmiş uygulamalar ve mevzuat
Daha önce 4857 sayılı İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalan bu sektörlerde çalışanlar, kıdem tazminatı gibi haklardan da mahrum kalıyordu. Yargıtay'ın bu kararı, iş hukukunda süregelen bir boşluğu dolduruyor. 2021 yılında yapılan bir düzenlemeyle ev hizmetlerinde çalışanların sigorta kapsamına alınması sağlanmıştı, ancak ihbar tazminatı gibi ek haklar henüz netleşmemişti. Bu karar, mevzuattaki boşluğu yargı kararıyla doldurarak önemli bir emsal teşkil ediyor.
Değerlendirme ve beklentiler
Yargıtay'ın bu emsal kararı, iş hukuku alanında önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirilebilir. Karar, yalnızca ev hizmetleri ve tarım işleriyle sınırlı kalmayıp benzer konumdaki diğer işçiler için de emsal oluşturabilir. İşverenlerin ve çalışanların bu yeni duruma uyum sağlaması zaman alacak gibi görünüyor. Önümüzdeki dönemde bu kararın uygulamaya nasıl yansıyacağı ve yeni hukuki tartışmalara yol açıp açmayacağı merak konusu.
