İzmir'de özel okul ve eğitim kurumlarının kendilerine ait araçlarla dolaylı veya doğrudan ücret karşılığı öğrenci taşımacılığı yapmasına ilişkin uygulama, Danıştay tarafından iptal edildi. Karar, tüm Türkiye'deki özel okulları bağlayıcı nitelikte bir emsal teşkil ediyor. Otobüsçüler ve Servisçiler Esnaf Odası'nın şikayeti üzerine başlatılan süreç, eğitim kurumlarının bu alandaki faaliyetlerine son verdi.
Danıştay'dan net hüküm
Danıştay 8. Dairesi, özel okulların kendi araçlarıyla (özmal) öğrenci taşımasının, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'na aykırı olduğuna hükmetti. Karara göre, öğrenci taşımacılığı ancak ticari tescil ile yapılabilecek bir faaliyet. Okulların eğitim amacı dışında taşımacılık yapması yasal değil. Mahkeme, bu tür uygulamaların servis esnafını mağdur ettiğini ve haksız rekabet yarattığını belirtti.
İzmir'den gelen şikayet
Süreç, İzmir'deki bir özel okulun kendi araçlarıyla öğrencilerini taşıyıp ücret alması üzerine başladı. İzmir Otobüsçüler ve Servisçiler Esnaf Odası, durumu mahkemeye taşıdı. İlk derece mahkemesi, okulun faaliyetini durdurdu. Özel okulun itirazı üzerine dosya Danıştay'a gitti. Yüksek mahkeme, itirazı reddederek kararı kesinleştirdi.
Karar metninde, "Özel okulların kendi araçlarıyla öğrenci taşıması, taşımacılık faaliyeti niteliğindedir. Bu faaliyetin yapılabilmesi için Karayolu Taşıma Kanunu'na göre ticari tescil ve yetki belgesi alınması zorunludur. Okulların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün değildir" ifadelerine yer verildi.
Sektöre etkisi ne olacak?
Karar, Türkiye genelinde binlerce özel okulu yakından ilgilendiriyor. Özellikle büyük şehirlerde kendi servis filosunu kuran okullar, bu hizmeti ya tamamen kaldırmak ya da anlaşmalı servis firmalarına devretmek zorunda kalacak. Milli Eğitim Bakanlığı'nın konuya ilişkin herhangi bir yönergesi bulunmazken, kararın ardından okulların alternatif çözüm arayışına girmesi bekleniyor.
Öte yandan, servis sektörü temsilcileri kararı memnuniyetle karşıladı. Türkiye Otobüsçüler ve Servisçiler Federasyonu Başkanı Mustafa Yıldırım, "Bu karar, sektörümüz için adaletin yerini bulması anlamına geliyor. Okullar kendi araçlarıyla taşıma yaparak hem yasaları ihlal ediyor hem de kayıt dışı ekonomiye neden oluyordu. Danıştay'ın kararı, bu yanlış uygulamaya son verdi" dedi.
Eğitimciler ise kararın öğrenci velilerini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Özel okulların servis ücretlerinde artış olabileceği veya hizmet kalitesinin düşebileceği endişesi dile getiriliyor. Ancak hukuki süreç, özel okulların ticari taşımacılık yapmasını engellerken, eğitim faaliyetlerini aksatmayacak alternatifler geliştirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Sonuç olarak, Danıştay'ın bu emsal kararı, özel okulların öğrenci taşımacılığı alanındaki uygulamalarını yeniden düzenlemelerini zorunlu kılıyor. Kararın uygulanması için herhangi bir geçiş süreci öngörülmezken, okulların mevcut araçlarını satma veya kiralama yoluyla değerlendirmesi bekleniyor. Yargının bu net tutumu, eğitim kurumlarının asli görevleri dışında ticari faaliyetlerde bulunamayacağı ilkesini pekiştiriyor.
