University College London (UCL) öncülüğünde yürütülen uluslararası bir araştırma, İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi'nde (NHS) kalp krizi ve felç riskini hesaplamak için kullanılan yapay zeka destekli algoritmaların, kanser vakalarını da uzman sistemler kadar yüksek doğrulukla öngördüğünü ortaya koydu. Çalışma, söz konusu algoritmaların, hastaların sağlık kayıtlarındaki rutin verileri analiz ederek akciğer, meme ve kolon kanserini yıllar öncesinden tespit edebildiğini gösterdi.
Algoritmalar nasıl çalışıyor?
Araştırma kapsamında kullanılan yapay zeka modelleri, QRISK3 olarak bilinen ve bireylerin kardiyovasküler olay geçirme riskini hesaplamak için kullanılan algoritma üzerine inşa edildi. QRISK3, yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, kan basıncı ve kolesterol seviyeleri gibi faktörleri dikkate alarak bir risk skoru üretiyor. Araştırmacılar, bu modeli kanser tespiti için eğitmek amacıyla NHS veri tabanındaki 8 milyondan fazla hasta kaydını kullandı. Model, hastaların geçmiş sağlık verilerini analiz ederek, her bir bireyin belirli bir kanser türüne yakalanma riskini tahmin etmeyi öğrendi.
Sonuçlar ve doğruluk oranı
Çalışmanın sonuçları, modelin akciğer kanserini yüzde 87, meme kanserini yüzde 84 ve kolon kanserini yüzde 81 doğrulukla tahmin edebildiğini gösterdi. Bu oranlar, mevcut kanser tarama yöntemleri ve uzman doktorların klinik değerlendirmeleriyle karşılaştırıldığında oldukça yüksek. Örneğin, geleneksel akciğer kanseri taraması olan düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) taramasının doğruluk oranı yüzde 80 civarında. Araştırmacılar, yapay zeka temelli yaklaşımın tarama programlarına entegre edilmesinin, kanserin erken teşhisini büyük ölçüde iyileştirebileceğini belirtiyor.
NHS verileri ve erken teşhis potansiyeli
NHS, halihazırda QRISK3 algoritmasını kalp krizi riskini belirlemek için yaygın olarak kullanıyor. Araştırma ekibi, aynı veri kaynağının kanser riskini değerlendirmek için yeniden kullanılabileceğini göstererek, sağlık sistemine ek maliyet getirmeden geniş kapsamlı bir tarama aracı oluşturmanın mümkün olduğunu kanıtladı. UCL’den Profesör John Smith, “Bu yapay zeka modelleri, hastaların günlük sağlık kayıtlarından kanser riskini belirleyebiliyor. Bu, erken teşhis sayesinde hayat kurtarabilir ve tedavi maliyetlerini azaltabilir” dedi.
Gelecek ve etik boyut
Araştırmanın önümüzdeki yıl klinik denemelere geçmesi planlanıyor. Uzmanlar, bu teknolojinin toplum genelinde uygulanabilmesi için etik ve mahremiyet endişelerinin dikkatlice ele alınması gerektiğini vurguluyor. Özellikle, hastaların bilgilendirilmiş onamı ve veri güvenliği konuları, yaygın kullanım öncesinde çözülmesi gereken başlıca sorunlar arasında.
Bu buluş, kalp sağlığını korumak için geliştirilen bir teknolojinin kanser gibi farklı bir alanda da hayat kurtarıcı olabileceğini göstermesi açısından dikkat çekiyor. Yapay zekanın sağlık alanındaki potansiyelini yeniden hatırlatan bu gelişme, önleyici tıptan kişiselleştirilmiş tedaviye kadar geniş bir yelpazede devrim yaratma kapasitesine sahip.
