İtalya'da Vezüv Yanardağı'nın MS 79 yılındaki patlamasında lavlar altında kalarak kömüre dönüşen ve açıldığı an un ufak olma riski taşıyan 2 bin yıllık parşömenler, yapay zeka teknolojisiyle tarihte ilk kez deşifre edildi. Bu keşif, antik dönemin sırlarını gün ışığına çıkararak bilim dünyasında heyecan yarattı.
Yapay zeka parşömenleri nasıl okudu?
Oxford Üniversitesi ve Napoli Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen projede, Herculaneum antik kentinde bulunan karbonize olmuş papirüs ruloları, X-ışını tomografisi ile taranarak 3 boyutlu modeller oluşturuldu. Yapay zeka algoritmaları, mürekkep kalıntılarını tespit ederek metinleri görünür hale getirdi. Bu yöntem, parşömenlere fiziksel olarak dokunmadan okumayı mümkün kıldı.
250 yıllık gizem çözüldü
18. yüzyılda keşfedilen yaklaşık 1.800 parşömenden oluşan koleksiyon, bugüne kadar okunamaz durumdaydı. Araştırmacılar, ilk başarılı okumada Epikürcü filozof Philodemus'un müzik, yemek ve felsefe üzerine yazılarına ulaştı. Elde edilen metinler, antik Roma'da günlük yaşam, sanat ve düşünce dünyasına ışık tutuyor.
Vezüv felaketinin izleri
MS 79 yılında Vezüv Yanardağı'nın patlamasıyla Pompei ve Herculaneum kentleri lav ve küller altında kalmıştı. Pompei'deki evler, insan kalıntıları ve günlük eşyalar korunurken, Herculaneum'daki parşömenler yüksek sıcaklık nedeniyle karbonlaşmıştı. Bu parşömenler, Antik Çağ felsefesi ve edebiyatına dair eşsiz bir kaynak olarak görülüyor.
Gelecekteki çalışmalar
Proje kapsamında önümüzdeki yıllarda tüm parşömenlerin okunması hedefleniyor. Yapay zeka yöntemi, diğer karbonize olmuş antik metinlere de uygulanabilecek. Bu teknoloji, tarih ve arkeoloji alanında devrim yaratma potansiyeli taşıyor. Bilim insanları, yalnızca felsefe değil, antik tıp, astronomi ve edebiyat alanlarında da kayıp metinlerin gün yüzüne çıkabileceğini belirtiyor.
Sonuç olarak, yapay zeka yardımıyla 2 bin yıllık bir parşömenin okunması, insanlık tarihinin karanlık kalmış bir dönemine ışık tutarken, teknolojinin kültürel mirası koruma ve anlama noktasında ne kadar etkili olabileceğini de kanıtlıyor.
