Sosyal medya platformu X'te (eski adıyla Twitter) son günlerde yayılan sponsorlu reklamlar, yapay zekâ teknolojisi kullanılarak üretilen sahte videolarla vatandaşları hedef alıyor. Özellikle yaşlı ve başörtülü kadınların ünlü isimlerle tartıştığı sahte görüntüler, toplumun manevi ve kültürel hassasiyetlerini manipüle ederek siber dolandırıcılık vakalarına yol açıyor. Uzmanlar, bu tür içeriklerin kullanıcıları tıklama tuzağına çekmek ve kişisel verilerini çalmak amacıyla oluşturulduğunu belirtiyor.
Yapay zekâ ile üretilen sahte videolar nasıl çalışıyor?
Dolandırıcılar, ünlü sanatçıların ve siyasetçilerin yüzlerini yapay zekâ algoritmalarıyla kurgusal senaryolara yerleştiriyor. Videolarda genellikle yaşlı bir kadının bir ünlüyle bağırarak tartıştığı, zaman zaman fiziksel temasta bulunduğu sahneler yer alıyor. Bu içerikler, "X ünlüsü yoksul kadına saldırdı" gibi sansasyonel başlıklarla sponsorlu olarak yayınlanıyor. Videoların altına eklenen bağlantılar ise kullanıcıları sahte haber sitelerine veya kimlik avı sayfalarına yönlendiriyor.
Bilişim uzmanı Dr. Ahmet Yılmaz, "Yapay zekâ sayesinde ses ve görüntü kusursuz bir şekilde taklit edilebiliyor. Yaşlı ve dindar görünümlü kadınların kullanılması, toplumda öfke ve acıma duygularını aynı anda harekete geçirerek tıklama oranını artırıyor" ifadelerini kullandı. Reklamların hedef kitlesi genellikle 50 yaş üstü, sosyal medyada daha az deneyimli kullanıcılar olarak belirleniyor.
X platformunun denetim mekanizması yetersiz kalıyor
X, reklam politikaları gereği sponsorlu içerikleri otomatik sistemlerle denetlese de, yapay zekâ ile üretilen videolar tespit sürecini atlatabiliyor. 2024 yılında platformda yayınlanan siyasi reklamlarla ilgili yaşanan benzer skandalların ardından getirilen kısıtlamaların yetersiz kaldığı belirtiliyor. Kullanıcıların şikayetlerine rağmen bu tür reklamların saatlerce yayında kaldığı gözlemleniyor.
Siber güvenlik firması CyberSafe'in raporuna göre, son üç ayda Türkiye'den X kullanıcılarına yönelik bu tarz dolandırıcılık amaçlı reklamların sayısı %150 arttı. Reklamların çoğu Doğu Avrupa ve Güneydoğu Asya merkezli sunucular üzerinden yayınlanıyor. Platformun reklam veren kimlik doğrulama sürecindeki zafiyetler, sahte hesapların bu içerikleri kolayca yaymasına olanak tanıyor.
Vatandaşlar ne yapmalı?
Yetkililer, özellikle yaşlı vatandaşların bu tür içeriklere karşı dikkatli olmasını öneriyor. İstanbul Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri, konuyla ilgili soruşturma başlatırken, vatandaşlara şu uyarılarda bulunuyor:
- Tanımadığınız hesaplardan gelen sponsorlu reklamlara tıklamayın.
- Videolarda sunulan bağlantıları açmadan önce URL'yi kontrol edin.
- Kişisel bilgilerinizi (adres, telefon, banka hesabı) paylaşmayın.
- Şüpheli durumları X'in bildirim sistemine ve 112 Acil Çağrı Merkezi'ne iletin.
Ayrıca, yapay zekâ ile oluşturulmuş içerikleri tespit etmek için görüntülerdeki yüz ifadelerinin doğallığına, dudak hareketlerinin sese uyumuna ve arka plandaki tutarsızlıklara dikkat edilmesi öneriliyor. Bazı çevrimiçi araçlar, yapay zekâ üretimi videoları ayırt etmekte yardımcı olabilir.
Toplumsal etki ve hukuki boyut
Bu tür dolandırıcılık girişimleri, toplumda güven bunalımına yol açarken, özellikle yaşlı bireylerin sosyal medyaya olan güvenini sarsıyor. Manevi değerlerin istismar edilmesi, dini ve kültürel hassasiyetleri olan kesimlerde infial yaratıyor. Hukukçular, bu tür eylemlerin Türk Ceza Kanunu kapsamında "bilişim sistemleri aracılığıyla dolandırıcılık" ve "kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi" suçlarını oluşturduğunu ifade ediyor.
Sonuç olarak, yapay zekâ teknolojisinin kötüye kullanımı, sosyal medya platformlarında denetim mekanizmalarının ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Dijital okuryazarlığın artırılması ve platformların sorumluluk alması, bu tür tehditlerle mücadelede kritik önem taşıyor. Kullanıcıların bilinçli davranması, dolandırıcıların ağına düşmemek için en etkili savunma yöntemi olarak öne çıkıyor.
