Venezuela'da 24 Haziran 2024'te meydana gelen 7.3 büyüklüğündeki depremde can kaybı 3 bin 342'ye yükselirken, Türk inşaat şirketi Summa’nın 2014 yılında tamamladığı deprem konutlarının büyük bölümü yıkıldı. Yerel kaynaklara göre, enkaz altında kalan yaklaşık 800 kişi hayatını kaybetti, 600 kişiden ise hâlâ haber alınamıyor. Olay, Venezuela halkı arasında Türk şirketine yönelik büyük bir öfke dalgasına yol açtı.
Summa İnşaat’ın projeleri neden yıkıldı?
Summa İnşaat, 2010-2014 yılları arasında Venezuela hükümetiyle yapılan anlaşma kapsamında başkent Caracas ve çevre illerde 5 bin 200 deprem konutu inşa etmişti. Şirket, projelerin uluslararası deprem yönetmeliklerine uygun olduğunu ve 7.5 büyüklüğüne kadar dayanıklı olduğunu açıklamıştı. Ancak bölgede yaşayanlar, binaların temelinde ve beton kalitesinde ciddi eksiklikler olduğunu iddia ediyor. Deprem sonrası yapılan ilk incelemelerde, yıkılan binaların büyük kısmının Summa tarafından inşa edilen konutlar olduğu tespit edildi. Venezuela İnşaat Mühendisleri Odası, raporunda “Bazı bloklarda donatı eksikliği ve beton dayanımının standartların altında olduğu” ifadelerine yer verdi.
Venezuela halkının tepkisi ve arama kurtarma çalışmaları
Depremin ardından sokaklara dökülen yüzlerce Venezuelalı, Summa İnşaat’ın ofislerini taşlayarak protesto etti. Sosyal medyada #SummaKatili etiketiyle binlerce paylaşım yapıldı. Ölenlerin yakınları, “Madem depreme dayanıklıydı neden yıkıldı?” sorusunu soruyor. Venezuela hükümeti, Summa İnşaat hakkında soruşturma başlattığını duyurdu. Arama kurtarma ekipleri, enkaz altında kalanlara ulaşmak için çalışmalarını sürdürüyor; ancak ağır hasar gören bölgelere ulaşımda zorluk yaşanıyor. Uluslararası Kızılhaç ve Birleşmiş Milletler ekipleri de bölgeye sevk edildi.
Benzer tartışmalar ve bağlam
Türk müteahhitlik firmalarının yurtdışı projelerinde zaman zaman deprem güvenliği tartışmaları gündeme geliyor. 2023 Kahramanmaraş depremlerinde de bazı yabancı firmaların inşa ettiği binaların yıkılması benzer öfke dalgaları yaratmıştı. Summa İnşaat, konuyla ilgili yazılı bir açıklama yaparak “Projelerin tüm aşamaları bağımsız denetimlerden geçmiştir, yıkılma nedenleri araştırılmaktadır” dedi. Ancak Venezuela’daki can kaybının boyutu, bu açıklamaları yetersiz kılıyor. Deprem bölgesinde yardım çalışmaları devam ederken, Türkiye’den de arama kurtarma ekipleri ve insani yardım malzemeleri gönderildi. Olay, Türk inşaat firmalarının denizaşırı projelerinde kalite kontrolün önemini bir kez daha hatırlattı. Bağımsız uzmanlar, deprem kuşağındaki ülkelerde inşa edilen binaların periyodik olarak denetlenmesi gerektiğini vurguluyor.
