Küresel enerji fiyatlarındaki artışa rağmen Türkiye'de hükümet, eşel mobil uygulaması kapsamında vatandaşa 250 milyar TL'lik akaryakıt desteği sağladı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verilerine göre, bu destek sayesinde motorin fiyatlarındaki artış engellendi ve vatandaşın cebi korundu. Yıl sonuna kadar sağlanan toplam desteğin 600 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor.
Eşel mobil sistemi nasıl işliyor?
Eşel mobil, akaryakıt üzerindeki Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi'nin (KDV), dünya petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara göre otomatik olarak ayarlanmasını sağlayan bir mekanizmadır. Bu sistem sayesinde, uluslararası fiyatlar yükseldiğinde vergi yükü azaltılarak pompa fiyatlarının sabit kalması hedeflenir. Uygulama, ilk olarak 2018 yılında hayata geçirilmiş ve bugüne kadar birçok kez devreye alınmıştır.
Vatandaşa yansıyan faydalar
Destek sayesinde motorin fiyatları, dünya genelindeki artışa rağmen Türkiye'de makul seviyelerde kaldı. Uzmanlar, eşel mobil olmasaydı motorin fiyatının bugünkü seviyenin en az yüzde 30 üzerinde olacağını belirtiyor. Bu durum, özellikle taşımacılık ve tarım sektörlerinde maliyetlerin düşük kalmasını sağlayarak enflasyonu da dolaylı olarak kontrol altında tutuyor.
Ekonomik etkiler ve gelecek beklentiler
Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilileri, eşel mobil uygulamasının bütçeye kısa vadede ek yük getirdiğini ancak uzun vadede enflasyonu düşürerek ekonomik istikrarı koruduğunu ifade ediyor. Öte yandan, akaryakıt fiyatlarındaki baskının devam etmesi durumunda yıl sonuna kadar destek miktarının 600 milyar TL'yi bulabileceği öngörülüyor. Bu durum, bütçe açığı üzerinde baskı oluştursa da hükümet, sosyal faydayı önceliklendirdiğini vurguluyor.
Destekten en çok faydalanan kesimler arasında ticari araç sahipleri, çiftçiler ve toplu taşıma kullanıcıları yer alıyor. Özellikle tarım sektöründe mazot maliyetlerinin düşük tutulması, gıda fiyatlarında da istikrar sağlanmasına yardımcı oluyor.
