Varşova-Tel Aviv seferini yapan LOT Havayolları'na ait Boeing 737 tipi yolcu uçağı, Bulgaristan hava sahasında '7500 kaçırılma kodu' yayınladı. Olay üzerine alarm durumuna geçen hava trafik kontrol merkezleri, uçağın rotasını yakından takip etmeye başladı. Uçak daha sonra Türk hava sahasına girdi ve prosedür gereği iki adet F-16 savaş uçağı tarafından eşlik edildi. İlk açıklamalarda olayın pilotun yanlış kod girmesi sonucu yaşanmış olabileceği belirtildi. Uçağın güvenli bir şekilde Tel Aviv'e iniş yaptığı, yolcuların ve mürettebatın sağlık durumunun iyi olduğu öğrenildi. LOT Havayolları konuyla ilgili resmi bir açıklama yaparken, olumsuz bir durum olmadığını vurguladı.
7500 kodu nedir, neden kullanılır?
7500 kodu, havacılıkta uçağın kaçırıldığını bildiren uluslararası bir transponder kodudur. Pilotlar, kokpite müdahale durumunda bu kodu girerek hava trafik kontrolünü uyarır. Kod alındığında, ilgili ülkeler askeri müdahale dahil olmak üzere derhal prosedürleri başlatır. Bu tür olaylarda sivil uçaklar genellikle savaş uçakları tarafından takip edilir ve en yakın havaalanına yönlendirilir. Ancak bu olayda olduğu gibi, kodun yanlışlıkla girilmesi de sık karşılaşılan bir durumdur. Havacılık otoriteleri bu tür hataları minimize etmek için eğitimler düzenlese de, pilot hataları zaman zaman yaşanabilmektedir.
Olay anı ve müdahale süreci
Olay, dün akşam saatlerinde Varşova Chopin Havalimanı'ndan kalkan ve Tel Aviv Ben Gurion Havalimanı'na gitmekte olan LOT LO135 sefer sayılı uçakta meydana geldi. Uçak Bulgaristan hava sahasında 7500 kodunu yayınlayınca, Bulgar hava trafik kontrolü derhal alarm verdi. Uçak Türk hava sahasına girer girmez, Türk Hava Kuvvetleri'ne ait F-16 savaş uçakları havalanarak uçağa eşlik etti. Uçakla iletişime geçen pilotlar, durumun yanlış anlaşılmadan ibaret olduğunu bildirdi. Bunun üzerine savaş uçakları uçağı takip ederek Tel Aviv hava sahasına kadar eşlik etti. Herhangi bir olumsuzluk yaşanmadan uçak inişini gerçekleştirdi. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.
Benzer olaylar ve alınan önlemler
Havacılık tarihinde benzer yanlış alarm olayları sıkça yaşanmıştır. Özellikle yoğun hava trafiği olan bölgelerde pilotların transponder kodlarını yanlış girmesi, askeri müdahaleyi tetikleyebilmektedir. 2018'de British Airways'e ait bir uçak da aynı hatayı yapmış, savaş uçakları tarafından takip edilmişti. Bu tür olaylar, hem havacılık güvenliği hem de uluslararası hukuk açısından önemli prosedürleri beraberinde getirir. Her ne kadar bu olayda kötü niyet olmasa da, güvenlik protokolleri her ihtimale karşı uygulanmaktadır. Havacılık otoriteleri, pilot eğitimlerinde bu tür hataların önüne geçmek için simülasyon çalışmalarına ağırlık vermektedir.
Bu olay, sivil havacılık ve askeri müdahale mekanizmalarının ne kadar hızlı işlediğini bir kez daha gösterdi. Yolcuların paniğe kapılmaması ve yetkililerin açıklamalarını takip etmesi önem taşıyor. LOT Havayolları, olayın ardından bir basın açıklaması yaparak yolcularına teşekkür etti ve gereksiz endişeye mahal verilmemesini istedi. Türk Hava Kuvvetleri ise sürecin başarıyla yönetildiğini belirtti. Olay, sivil-asker koordinasyonunun ne kadar kritik olduğunu hatırlatırken, yolcu güvenliği konusunda herhangi bir taviz verilmediğini gösterdi.
