Polonya'nın başkenti Varşova'dan İsrail'in Tel Aviv kentine gitmekte olan LOT Havayolları'na ait bir yolcu uçağı, Bulgaristan hava sahasında yanlışlıkla transponder kodunu "7500" olarak ayarlayınca uluslararası havacılıkta kısa süreli bir alarm durumu yaşandı. Kaçırılma anlamına gelen bu kodun yayınlanması üzerine uçak Türk hava sahasına girdiğinde prosedür gereği iki adet F-16 savaş uçağı tarafından takip edildi. Olayın kısa sürede anlaşılması ve herhangi bir güvenlik tehdidi bulunmadığının bildirilmesi üzerine savaş uçakları görevlerini tamamladı. LOT Havayolları yetkilileri, durumun bir pilot hatasından kaynaklandığını ve uçağın Tel Aviv’e sorunsuz şekilde iniş yaptığını açıkladı.
Transponder Kodu 7500: Ne Anlama Geliyor?
Havacılıkta transponder kodları, uçakların kimlik ve durum bilgilerini hava trafik kontrolüne iletmek için kullanılıyor. Standart kodlardan 7500, uçak kaçırılması; 7600, telsiz arızası; 7700 ise genel acil durum anlamına geliyor. Bu kodlar yanlışlıkla girildiğinde, hava trafik kontrolörleri ve askeri birimler hızlıca devreye giriyor. Varşova-Tel Aviv seferindeki uçakta kodun yanlışlıkla girilmesi, Bulgaristan ve Türkiye hava sahalarında kısa süreli bir hareketliliğe yol açtı. Olayla ilgili LOT Havayolları, pilotun kokpitte kod girişi sırasında bir yanlışlık yaptığını, kasıtlı bir durum olmadığını belirtti.
F-16'ların Prosedürel Takibi
Bulgaristan hava sahasında 7500 kodunun alınması üzerine bölgedeki hava trafik kontrol merkezleri hemen alarm durumuna geçti. Uçağın Türk hava sahasına girmesiyle birlikte Türk Hava Kuvvetleri'ne ait F-16 savaş uçakları havalanarak yolcu uçağına eşlik etmeye başladı. NATO standartları çerçevesinde yapılan bu takip, uçağın durumunun netleşmesine kadar sürdü. Pilotun kod hatasını fark etmesi ve durumu düzeltmesinin ardından savaş uçakları üslerine döndü. Olayda herhangi bir yaralanma veya maddi hasar meydana gelmedi. Uçakta 150'ye yakın yolcu bulunduğu, yolcuların olaydan haberdar olmadığı öğrenildi.
Benzer Olaylar Sıkça Yaşanıyor
Havacılıkta yanlış kod girilmesi nadir olmayan bir durum. 2019'da bir Ryanair uçağı da benzer bir hata yapmış, 7700 kodu yayınlayarak İngiliz savaş uçaklarının havalanmasına neden olmuştu. 2020'de ise bir kargo uçağı, bakım sırasında yanlışlıkla 7500 kodunu etkinleştirmişti. Uzmanlar, pilot eğitimlerinde bu tür hataların önlenmesi için ek prosedürler uygulandığını ancak insan faktörünün tamamen ortadan kaldırılamayacağını belirtiyor. LOT Havayolları, olayla ilgili iç soruşturma başlattığını duyurdu.
Olay, uluslararası havacılıkta anlık iletişim ve koordinasyonun ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gösterdi. Prosedürlerin doğru işlemesi sayesinde gereksiz bir paniğe yol açılmadan durum kontrol altına alındı. Yolcuların can güvenliğine yönelik herhangi bir risk oluşmazken, olayın bir pilot hatasına dayanması sevindirici oldu. Gelecekte benzer hataların azaltılması için teknolojik uyarı sistemlerinin geliştirilmesi gerektiği düşünülüyor.
