Van'ın İpekyolu ilçesine bağlı Şerefiye Mahallesi'nde kurulan kurban pazarı, Kurban Bayramı'nın ikinci gününde nispeten hareketli görünse de besiciler, artan maliyetlerin kâr marjlarını neredeyse sıfırladığını belirtti. Binlerce küçükbaş ve büyükbaş hayvanın satışa sunulduğu pazarda besici esnaf, bu yıl yem fiyatlarındaki yüzde 100'e varan artış, nakliye giderlerindeki yükseliş ve genel enflasyon ortamında zarar ettiklerini ifade etti.
Besicilerin ortak sorunu: maliyetler kazancı eritiyor
Kurban pazarında konuşan besici Ali Kaya, geçen yıl aynı dönemde bir kuzuyu 3 bin liraya satarken bu yıl 5 bin liraya satabildiğini ancak yem fiyatlarının iki katına çıktığını söyledi. "Geçen yıl bir çuval yem 200 liraydı, şimdi 400 lira. Aradaki fark cebimizden gidiyor. Vatandaş da alım gücü düştüğü için pazarlık yapıyor, biz de mecburen fiyat kırıyoruz" dedi.
Artan girdi maliyetleri sektörü zorluyor
Son bir yılda yem, saman, veteriner hizmetleri ve nakliye ücretlerindeki artış, hayvancılıkla uğraşanların belini büktü. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, hayvancılık girdi fiyat endeksi yıllık yüzde 80'in üzerinde arttı. Besiciler, bu durumun sürdürülebilir olmadığını, birçok küçük işletmenin kapanma noktasına geldiğini belirtiyor. Van Besiciler Derneği Başkanı Mehmet Yılmaz, "Hükümetin bir an önce yem sübvansiyonu ve düşük faizli kredi desteği sağlaması lazım. Yoksa önümüzdeki yıllarda kurbanlık hayvan bulmakta zorlanacağız" uyarısında bulundu.
Vatandaşın alım gücü düştü, satışlar yavaşladı
Pazarda alışveriş yapan vatandaşlar da yüksek fiyatlardan şikâyetçi. Üç çocuk babası Ahmet Demir, "Geçen yıl aynı büyüklükte bir hayvanı 4 bin liraya almıştım, bu yıl 7 bin lira istiyorlar. Mecbur kaldım, daha küçük bir hayvan aldım" diye anlattı. Talepteki daralma, besicileri fiyat kırmaya itiyor ancak artan maliyetler nedeniyle daha fazla indirim yapamıyorlar. Pazarda ortalama bir büyükbaş hayvan 15-20 bin lira, küçükbaş ise 4-6 bin lira arasında satılıyor.
Bölgede hayvancılık geleneksel yapıdan uzaklaşıyor
Van, Doğu Anadolu Bölgesi'nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olmasına rağmen, modern tesislerin eksikliği, mera alanlarının azalması ve iklim değişikliği gibi faktörler sektörü zorluyor. Uzmanlar, bu sorunların yapısal olduğunu ve kısa vadede çözülmesinin mümkün görünmediğini belirtiyor. Ekonomist Dr. Zeynep Aksu, "Hayvancılıkta maliyet artışları sadece Türkiye'ye özgü değil, küresel bir sorun. Ancak Türkiye'de yem hammaddesinde dışa bağımlılık ve döviz kurundaki dalgalanmalar durumu daha da kötüleştiriyor" değerlendirmesinde bulundu.
Bayramın ikinci gününde Van kurban pazarında alışverişlerin yoğunlaşması bekleniyor. Besiciler, ellerinde kalan hayvanları satmak için son bir çaba harcarken, vatandaşlar da bütçelerine uygun hayvan arayışını sürdürüyor. Yetkililerin, sektörün genel sorunlarına kalıcı çözümler üretmesi, önümüzdeki yıllarda hem Kurban Bayramı'nda hem de et fiyatlarında daha büyük krizlerin yaşanmaması için elzem görünüyor.
