Van'da havaların ısınmasıyla birlikte başlayan koyun kırkımı sezonu, beraberinde çevresel bir sorunu da getirdi. Besicilerin kırkım sonrası doğaya bıraktığı tonlarca yün, çevre kirliliğine yol açarken, su kaynaklarına karışarak ekosistemi tehdit ediyor. Özellikle kırsal bölgelerde ve dere kenarlarında biriken yünler, hem görüntü kirliliği oluşturuyor hem de suyun kalitesini düşürüyor.
Yünler doğada yıllarca kaybolmuyor
Koyun yünü doğada uzun süre çözünmeyen bir malzeme. Uzmanlara göre, doğaya atılan yünler suya karıştığında su canlılarına zarar veriyor, ayrıca rüzgarla savrularak çevreye yayılıyor. Van'da binlerce küçükbaş hayvanın bulunduğu bölgelerde, her yıl kırkımdan sonra ortaya çıkan yün atıkları, belediyelerin ve çevre yetkililerinin müdahalesini gerektiriyor. Ancak şu ana kadar bu soruna kalıcı bir çözüm bulunamadı.
Su kaynakları tehlike altında
Yünlerin en büyük zararı su kaynaklarına verdiği kirlilik. Van Gölü Havzası'ndaki derelerde ve sulama kanallarında biriken yünler, su akışını engelliyor ve suyun oksijen seviyesini düşürerek balık ölümlerine neden oluyor. Bölgedeki çiftçiler de sulama suyunun kalitesinin düştüğünü belirtiyor. Ayrıca yünler, plastik atıklara kıyasla daha çevreci bir malzeme gibi algılansa da, doğada çözünme süresinin uzun olması nedeniyle benzer riskler taşıyor.
Yetkililerden uyarı: Yünler toplanmalı
Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri, besicilere yünlerini toplamaları ve geri dönüşüme kazandırmaları çağrısında bulundu. Ancak birçok besici, yünlerin ekonomik değerinin düşük olması nedeniyle toplama zahmetine girmiyor. Oysa yünler, doğru şartlarda işlenerek tekstil, yalıtım malzemesi veya gübre olarak kullanılabiliyor. Bu konuda farkındalık yaratmak amacıyla sivil toplum kuruluşları da kampanyalar düzenliyor.
Çözüm için geri dönüşüm tesisleri şart
Uzmanlar, sorunun çözümü için belediyelerin ve özel sektörün işbirliğiyle yün geri dönüşüm tesisleri kurulması gerektiğini vurguluyor. Van'da her yıl yaklaşık 500 bin koyunun kırkıldığı tahmin ediliyor ve bu hayvanlardan çıkan yün miktarı 2 bin tonu buluyor. Bu yünlerin büyük bir kısmı doğaya terk ediliyor. Geri dönüşüm tesisleri sayesinde hem çevre kirliliği önlenebilir hem de ekonomik katkı sağlanabilir.
Sonuç olarak, Van'da yaşanan yün kirliliği, sadece yerel bir sorun değil aynı zamanda sürdürülebilir tarım ve çevre politikalarının önemini ortaya koyuyor. Hayvancılık faaliyetlerinin çevreye etkileri göz önünde bulundurulmalı ve atık yönetimi konusunda bilinçlendirme çalışmaları artırılmalıdır. Aksi halde, doğal güzellikleriyle ünlü Van Gölü Havzası, bu tür atıkların tehdidi altında kalmaya devam edecek.
