ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile yürütülen nükleer müzakerelerde tarafların anlaşmaya "çok yakın" olduğunu açıkladı. Vance, yaptığı yazılı açıklamada, müzakere masasındaki son pürüzlerin giderilmek üzere olduğunu belirtti. Anlaşmanın sağlanması halinde, İran'a yönelik ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması ve küresel enerji piyasalarında dengelenme bekleniyor.
Müzakerelerin Son Durumu
Viyana'da süren görüşmelerde İran, uranyum zenginleştirme programının sivil amaçlı olduğunu savunurken, ABD ve Batılı ülkeler şeffaflık ve denetim talep ediyor. Vance, "Tahran yönetimi ile ortak bir zemin bulduk. Kalan birkaç teknik konu üzerinde çalışıyoruz. Önümüzdeki günlerde nihai metni imzalamayı umuyoruz" ifadelerini kullandı. Anlaşmanın, İran'ın nükleer faaliyetlerini kısıtlaması karşılığında petrol ve doğalgaz ihracatına getirilen ambargonun kaldırılmasını içerdiği öğrenildi.
Küresel Ekonomiye Etkileri
Olası bir anlaşma, başta petrol fiyatları olmak üzere küresel emtia piyasalarında hareketlilik yaratabilir. Uzmanlar, İran'ın günlük 2,5 milyon varil ham petrol kapasitesinin piyasaya dönmesi halinde Brent petrol fiyatlarında yüzde 10-15 oranında düşüş yaşanabileceğini belirtiyor. Bu durum, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerin cari açığını azaltabilir. Öte yandan, yaptırımların kalkmasıyla İran ile ticaret hacmini artırmak isteyen Türk şirketleri de süreci yakından takip ediyor.
Anlaşmanın sağlanması halinde, ABD'nin İran'a uyguladığı yaptırımların büyük bölümü sona erecek ve Tahran yönetiminin dondurulmuş varlıkları çözülecek. Bu gelişme, Orta Doğu'da jeopolitik dengeleri de etkileyebilir. İran, anlaşma sayesinde ekonomik darboğazdan çıkarken, bölgesel nüfuzunu artırma fırsatı bulabilir.
Diplomatik kaynaklar, tarafların hafta sonuna kadar bir çerçeve anlaşmaya varabileceğini, detayların ise önümüzdeki ay netleşeceğini ifade ediyor. Bu süreç, uluslararası petrol şirketlerinin İran pazarına giriş stratejilerini hızlandırmasına neden oldu. Türkiye'nin doğalgaz depolama ve iletim altyapısı, olası İran gazının Avrupa'ya taşınmasında kilit rol oynayabilir.
Ancak uzmanlar, anlaşmanın uygulanmasının zaman alacağını ve siyasi engellerin tamamen ortadan kalkmadığını hatırlatıyor. ABD'de Kongre'nin onayı ve İran'da muhafazakar kanadın desteği kritik önemde. Vance'in iyimser açıklamaları, piyasalarda kısa vadeli bir iyimserlik yaratsa da, yatırımcılar somut adımları görmek istiyor.
