ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Donald Trump'ın İran politikasına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Vance, Washington'ın Tahran'daki yönetimi değiştirmek gibi bir amacının olmadığını, asıl hedefin İran'ın nükleer programını sona erdirmek olduğunu belirtti. Bu açıklama, Trump yönetiminin İran'a yönelik sert tutumu ve geçmişteki rejim değişikliği söylemleriyle çelişkili bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Vance'ın açıklamaları ve arka planı
JD Vance, Fox News'a verdiği röportajda, “Başkan Trump'ın hiçbir zaman İran'ın devrik lideri Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi'yi iktidara getirmeyi hedeflemediğini” söyledi. Vance, “Bizim için temel mesele, İran'ın nükleer silah geliştirme kabiliyetine sahip olmasını engellemektir. Bu, ulusal güvenliğimiz için hayati önem taşıyor” dedi. ABD Başkan Yardımcısı, İran'ın nükleer programına diplomatik çözüm bulunması gerektiğini, ancak gerekirse askeri seçeneklerin de masada olduğunu vurguladı.
Trump yönetimi, 2018 yılında İran nükleer anlaşmasından çekildikten sonra Tahran'a yönelik ekonomik yaptırımları artırmış ve “azami baskı” politikası izlemişti. Ancak son dönemde ABD'den gelen sinyaller, nükleer konuda müzakerelere açık olunabileceğini gösteriyor. Vance'ın bu açıklamaları, yönetim içindeki farklı seslerin bir yansıması olarak da okunabilir.
İran'ın nükleer programı ve uluslararası tepkiler
İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürürken, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) son raporlarında Tahran'ın yüzde 60'a varan oranlarda zenginleştirilmiş uranyum stokladığını belirtiyor. Bu oran, askeri düzey olarak kabul edilen yüzde 90'a oldukça yakın. ABD ve Batılı ülkeler, İran'ın nükleer silah üretme kapasitesine ulaştığı konusunda uyarılarda bulunuyor.
Vance'ın mesajı, İran'da yönetim değişikliği beklentisi olan muhalif gruplar ve Rıza Pehlevi destekçileri arasında hayal kırıklığı yarattı. Pehlevi, Trump yönetiminin kendisine destek verdiği yönündeki iddiaları sık sık gündeme getirmişti. Ancak Vance'ın açıklamaları, ABD'nin İran'daki monarşi yanlısı gruplara resmi olarak destek vermediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlar, ABD'nin nükleer programa odaklanmasının, İran'ın bölgesel nüfuzu ve vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetlerin göz ardı edilmesi anlamına gelmeyebileceğini belirtiyor. Venezuela ve Yemen'deki gelişmeler de Washington'ın İran politikasını etkileyen faktörler arasında sayılıyor.
