Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Dr. Murat İlkar Gelişen, dört-beş saatten uzun süren uçak, otobüs ve otomobil yolculuklarında hareketsiz kalmanın bacak toplardamarlarında pıhtı (derin ven trombozu) riskini önemli ölçüde artırdığını belirtti. Gelişen, yolcuların her 1-2 saatte bir kalkıp kısa yürüyüşler yapması, bol su tüketmesi ve risk grubundaki kişilerin kompresyon çorabı kullanması gerektiğini vurguladı.
Uzun yolculukların görünmez tehlikesi
Hareketsiz geçen uzun saatler, bacaklardaki kan akışını yavaşlatarak pıhtı oluşumuna zemin hazırlıyor. Özellikle uçak yolculuklarında dar koltuklar ve sınırlı hareket alanı, kanın bacaklarda birikmesine neden olabiliyor. Dr. Gelişen, bu durumun 'ekonomi sınıfı sendromu' olarak da bilindiğini, ancak her türlü toplu taşımada ve hatta otomobil yolculuklarında da görülebileceğini ifade etti. Pıhtı oluştuğunda bacakta şişlik, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışı gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. En tehlikeli senaryoda ise pıhtı koparak akciğerlere ulaşabiliyor ve ölümcül olabilen pulmoner emboliye yol açabiliyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Uzmanlar, bazı bireylerin uzun yolculuklarda pıhtı oluşumuna daha yatkın olduğunu belirtiyor. Risk faktörleri arasında obezite, ileri yaş, hamilelik, kanser, kalp yetmezliği, varis hastalığı, ailede pıhtı öyküsü ve doğum kontrol hapı gibi östrojen içeren ilaçların kullanımı yer alıyor. Ayrıca yakın zamanda ameliyat olmuş veya uzun süre hastanede yatmış kişiler de bu risk grubunda değerlendiriliyor. Dr. Gelişen, risk grubundaki yolcuların seyahat öncesinde doktorlarına danışmalarını ve gerekirse kan sulandırıcı tedavi veya kompresyon çorabı önerisi almalarını tavsiye ediyor.
Yolculuk sırasında alınabilecek basit önlemler
Uzun bir yolculuğa çıkmadan önce ve yolculuk sırasında alınabilecek birçok basit önlem bulunuyor. Dr. Gelişen'in önerileri şöyle:
- Her 1-2 saatte bir koltuğunuzdan kalkın ve koridorda birkaç dakika yürüyün.
- Otururken ayak bileklerinizi döndürün, parmak uçlarınızı kaldırıp indirin ve bacak kaslarınızı sıkın.
- Bol su için, kafein ve alkolden uzak durun çünkü bu içecekler vücudun susuz kalmasına neden olabilir.
- Bol ve rahat kıyafetler giyin, dar kıyafetlerden kaçının.
- Mümkünse ön koltuk veya koridor kenarı gibi daha fazla hareket alanı olan yerleri tercih edin.
- Risk grubundaysanız doktorunuzun önerdiği kompresyon çorabını yolculuk boyunca giyin.
Uzun yolculukların sağlık üzerindeki etkileri
Uzun süreli hareketsizlik sadece bacaklarda pıhtıya değil, aynı zamanda bel ağrısı, boyun tutulması, şişkinlik ve yorgunluk gibi sorunlara da yol açabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, yolculuk sırasında düzenli olarak esneme hareketleri yapılmasını ve oturma pozisyonunun sık sık değiştirilmesini öneriyor. Ayrıca, yolculuk sonrasında da birkaç gün boyunca bacaklarda ağrı veya şişlik hissedilirse vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiği belirtiliyor.
Bu öneriler, özellikle yaz aylarında artan tatil yolculukları öncesinde büyük önem taşıyor. Her yıl milyonlarca insanın seyahat ettiği düşünüldüğünde, bu basit ama etkili önlemler ciddi sağlık sorunlarının önüne geçebilir. Sağlıklı bir yolculuk için hareketi ihmal etmemek, bol sıvı tüketmek ve vücudun sinyallerine kulak vermek gerekiyor.
