Dünya genelindeki kentlerin bisiklet altyapısı, kullanım oranları ve kentsel planlama politikalarını değerlendiren prestijli “2025 Copenhagenize Endeksi” sonuçlarına göre, Hollanda’nın Utrecht şehri dünyanın en bisiklet dostu kenti unvanını kazandı. Endeks, kentlerin bisiklet kullanımını teşvik eden altyapı yatırımlarını, güvenlik önlemlerini ve sürdürülebilir ulaşım politikalarını kapsamlı bir şekilde analiz ediyor.
Utrecht'in Yükselişi
Utrecht, son yıllarda bisiklet altyapısına yaptığı büyük yatırımlarla dikkat çekiyor. 2023'te açılan dünyanın en büyük bisiklet otoparkı, 12.500 bisiklet kapasitesiyle kent merkezindeki trafik yoğunluğunu azaltırken, bisiklet yollarının toplam uzunluğu 500 kilometreyi aştı. Kentte yapılan anketlere göre, günlük yolculukların yüzde 40'ı bisikletle gerçekleştiriliyor ve bu oran her yıl artıyor. Utrecht Belediyesi'nin “Bisiklet Öncelikli Kent” vizyonu, karbon emisyonlarını azaltma hedefiyle de örtüşüyor. Ayrıca, kent merkezinde motorlu taşıt trafiğine kapatılan bölgeler, bisikletliler için güvenli ve kesintisiz bir ulaşım ağı oluşturuyor.
Copenhagenize Endeksi Nedir?
Copenhagenize Endeksi, Danimarka merkezli bir danışmanlık şirketi olan Copenhagenize Design Co. tarafından iki yılda bir yayımlanıyor. Endeks, 13 farklı kriter kullanarak kentleri değerlendiriyor: bisiklet altyapısı, altyapı yatırımları, bisiklet paylaşım sistemleri, cinsiyet eşitliği (kadın bisiklet kullanım oranı), trafik güvenliği, bisiklet kültürü, politik irade ve kentsel planlama entegrasyonu. 2025 endeksinde Utrecht, 10 üzerinden 8.9 puan alarak birinci olurken, onu Kopenhag (8.7), Amsterdam (8.5), Münih (8.2) ve Oslo (8.0) takip etti. Türkiye'den hiçbir kent ilk 20'ye giremedi.
Dünya Genelinde Bisiklet Dostu Kentler
Endeks, bisiklet dostu kentlerin ortak özelliklerini de ortaya koyuyor: geniş ve kesintisiz bisiklet ağları, trafikten ayrılmış yollar, bisiklet park alanları ve trafik ışıklarında bisikletlilere öncelik tanınması. Özellikle Utrecht'in başarısı, diğer kentlere ilham kaynağı oluyor. Avrupa dışında da Tokyo (6.2) ve Bogota (5.8) gibi kentler bisiklet altyapılarını geliştiriyor. Ancak Asya ve Amerika kentlerinin çoğu, bisiklet kültürünün yaygınlaşması için daha fazla çaba harcaması gerekiyor.
Utrecht'in Deneyimi Diğer Kentlere Ne Söylüyor?Utrecht örneği, bisiklet dostu bir kent olmanın sadece altyapı yatırımıyla değil, aynı zamanda politik irade, toplumsal kabul ve sürekli iyileştirme ile mümkün olduğunu gösteriyor. Kent, 1970'lerde başlayan bisiklet odaklı ulaşım planlamasını bugün hala kararlılıkla sürdürüyor. Diğer kentlerin bu modeli taklit etmesi yerine kendi koşullarına uyarlaması gerekiyor; örneğin, iklim, topoğrafya ve mevcut yapılaşma gibi faktörler dikkate alınmalı. Sonuç olarak, Utrecht'in başarısı, sürdürülebilir kentleşme ve iklim hedefleri doğrultusunda bisikletin önemini bir kez daha vurguluyor.
