Edebiyat ve düşünce dünyamızın önemli isimlerinden Ali Haydar Haksal, hayata gözlerini yumdu. Onun ardından yazarken nereden başlanacağı kestirmek güç; yazdığı kitaplardan, çıkardığı dergilerden, yetiştirdiği şair ve yazarlardan... Lakin Üsküdar'da Yedi İklim dergisinin o küçücük dükkanı hafızalara kazınmış bir mekandır. Zira orası, Türk edebiyatının son kırk yılına damga vuran isimlerin yetiştiği bir ocak, bir okul işlevi görmüştür.
Yedi İklim Dergisi ve Üsküdar'daki Dükkan
Yedi İklim, 1987 yılında Ali Haydar Haksal öncülüğünde yayın hayatına başlamıştı. Üsküdar'da küçük bir dükkan, kısa sürede edebiyatın kalbinin attığı yer haline geldi. Derginin etrafında toplanan genç şairler, yazarlar, düşünürler bu mekanda buluşur, uzun sohbetler eder, yeni sayıların heyecanını yaşardı. Haksal, bu dükkanı adeta bir irfan mektebine dönüştürmüştü. Onun rehberliğinde nice isim ilk yazılarını burada kaleme almış, ilk kitaplarını buradan yayımlamıştı.
Ali Haydar Haksal'ın Edebi Kişiliği ve Eserleri
Ali Haydar Haksal, yalnızca bir dergi yöneticisi değil, aynı zamanda üretken bir yazardı. Hikaye, roman, deneme ve inceleme türlerinde onlarca eser kaleme aldı. Eserlerinde Anadolu insanının yaşamını, inanç dünyasını, toplumsal dönüşümün birey üzerindeki etkilerini işledi. Hikayelerinde sade bir dil kullanırken, derinlikli bir gözlem gücü sergiliyordu. Romanlarında ise tarihi ve güncel olayları karakterler üzerinden sorgulayan bir yaklaşım benimsedi. Yazdığı her metinde, insanın iç dünyasına ve toplumsal gerçekliğe dair önemli ipuçları bulmak mümkündü.
Haksal, ayrıca Yedi İklim Yayınları'nın da kurucusuydu. Bu yayınevi, İslami hassasiyetleri merkeze alan eserlere kapı araladı. Dönemin birçok önemli ismi ilk kitabını bu yayınevinden çıkardı. Haksal'ın yayıncılığı, salt bir ticari faaliyet olmaktan öte, bir kültür hizmeti olarak görülmelidir. O, genç yazarların önünü açmak için elinden geleni yaptı, onlara editörlük yaptı, yazım süreçlerinde rehberlik etti.
Yetiştirdiği Kalemler ve Edebiyat Dünyasına Katkıları
Ali Haydar Haksal'ın en büyük mirası, kuşkusuz yetiştirdiği isimlerdir. Onun teşvikiyle yazmaya başlayan birçok genç, bugün Türk edebiyatının tanınmış yazarları arasındadır. Bu isimlerden bazıları şunlardır: Şair ve yazar Ali Ural, hikayeci Nazan Bekiroğlu, yazar Cihan Aktaş... Bu isimler, Yedi İklim çatısı altında olgunlaşmış, Haksal'ın açtığı yolda ilerlemişlerdir. Haksal'ın ev sahipliği yaptığı edebiyat sohbetleri, şiir dinletileri, söyleşiler; Üsküdar'ın o küçük dükkanını bir kültür merkezine dönüştürmüştü. Genç şairler, usta kalemlerle tanışma fırsatı buldu; bu sayede edebiyat dünyasına adım atmaları kolaylaştı.
Haksal'ın edebiyat anlayışı, yerli ve milli değerlere bağlı, aynı zamanda evrensel bir bakış açısına sahipti. O, Batı edebiyatındaki gelişmeleri yakından takip etti, ancak özünü kaybetmeden yenilikçi olmanın önemini savundu. Bu tutumu, derginin sayfalarına da yansıdı. Yedi İklim'de her türden yazıya yer verildi; şiir, hikaye, deneme, eleştiri, çeviri... Dergi, böylece edebiyatın canlı bir tartışma alanı haline geldi.
Vefatı ve Ardında Bıraktığı Boşluk
Ali Haydar Haksal'ın vefatı, yalnızca ailesi ve yakınları için değil, tüm edebiyat camiası için büyük bir kayıptır. Onun ardında bıraktığı eserler ve yetiştirdiği insanlar, bu kaybın acısını bir nebze olsun hafifletmektedir. Ancak Yedi İklim dergisinin o küçük dükkanı, artık onun neşeli sohbetlerinden, yol gösterici tavsiyelerinden yoksun. Yine de dergi, onun izinden giden yazar ve şairlerin çabalarıyla yayın hayatına devam etmektedir. Haksal'ın fikirleri ve edebi duruşu, yeni kuşaklara ilham vermeye devam edecek gibi görünüyor.
Nihayetinde Ali Haydar Haksal, bir dükkanı meclise çeviren, orada nice gönül dostunu ağırlayan, onları edebiyatın büyülü dünyasıyla tanıştıran bir usta olarak hatırlanacaktır. Onun açtığı pencere, bugün arkasından bakanlar için hâlâ aydınlıktır. Edebiyatımızın bu mütevazı ama görkemli mimarına Allah'tan rahmet, sevenlerine başsağlığı diliyoruz. Ruhu şad olsun.
