URİKEM Genel Müdürü Kutlu Altun, Kimyasal Kayıt, Değerlendirme, İzin ve Kısıtlama Yönetmeliği (KKDİK) kapsamındaki ilk kayıt döneminin yıl sonunda tamamlanacağını hatırlatarak, şirketlerin madde portföylerini yalnızca tonaja göre sıralamasının yeterli olmadığı uyarısında bulundu. Altun, düşük miktarlarda kullanılsa dahi bazı CMR (kanserojen, mutajen, üreme için toksik) maddelerin tehlike sınıfı nedeniyle ilk dönem kapsamına girebileceğini belirtti.
Tonaj Odaklı Sıralama Risk Taşıyor
KKDİK kapsamında şirketlerin, ürettikleri veya ithal ettikleri kimyasal maddeleri belirli tonaj eşiklerine göre kayıt ettirmeleri gerekiyor. Ancak Altun, yalnızca yıllık üretim veya ithalat miktarına bakarak önceliklendirme yapmanın, düşük hacimli fakat yüksek riskli maddelerin gözden kaçırılmasına yol açabileceğini ifade etti. Özellikle CMR kategorisindeki maddeler için tehlike sınıfının belirleyici olduğunu vurgulayan Altun, bu maddelerin 1 tonun altındaki kullanımlarda bile kayıt kapsamına alınabileceğini söyledi.
Altun, "Şirketlerin madde portföyünü oluştururken sadece tonaja göre bir sıralama yapmaları, ilk kayıt dönemi için yanıltıcı olabilir. CMR maddeler için tehlike sınıfı esas alınmalı ve bu maddeler öncelikli olarak değerlendirilmelidir." dedi.
İlk Kayıt Dönemi Yıl Sonunda Bitiyor
KKDİK kapsamındaki ilk kayıt dönemi, 31 Aralık 2023 tarihinde sona erecek. Bu tarihe kadar, yıllık 1 ton ve üzeri miktarlarda üretilen veya ithal edilen maddelerin kayıt edilmesi gerekiyor. Ancak CMR maddeler için bu eşik 1 tonun altına kadar inebiliyor. Altun, bu nedenle şirketlerin kendi envanterlerini gözden geçirerek hangi maddelerin kayıt yükümlülüğü kapsamında olduğunu doğru şekilde tespit etmeleri gerektiğini belirtti.
URİKEM olarak, firmalara KKDİK süreçlerinde danışmanlık ve eğitim hizmeti sunduklarını aktaran Altun, "Kayıt döneminin sona ermesine kısa bir süre kaldı. Firmaların hızlı hareket etmesi ve özellikle CMR maddeler için gerekli verileri tamamlaması kritik önem taşıyor." ifadelerini kullandı.
CMR Maddeler Nedir, Neden Önemli?
CMR maddeler, kanserojen (C), mutajen (M) ve üreme için toksik (R) özellikleri nedeniyle insan sağlığı ve çevre için ciddi risk oluşturan kimyasallar olarak tanımlanıyor. Bu maddeler, Avrupa Birliği'nin REACH düzenlemesi ve Türkiye'nin KKDİK mevzuatında özel olarak düzenleniyor. Düşük miktarlarda dahi olsa bu maddelerin kayıt altına alınması, risk yönetimi ve izin süreçleri açısından büyük önem taşıyor.
Altun, "CMR maddelerin kayıt kapsamına alınması, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği ile çevre koruma açısından da bir gereklilik. Şirketlerin bu bilinçle hareket etmesi gerekiyor." diye konuştu.
Şirketlere Öneriler
URİKEM Genel Müdürü, şirketlere şu tavsiyelerde bulundu:
- Madde envanterinizi gözden geçirin ve CMR özellikli maddeleri önceliklendirin.
- Tonaj bilgilerinin yanı sıra tehlike sınıflarını da dikkate alın.
- Kayıt dosyalarınızı eksiksiz ve doğru verilerle hazırlayın.
- Yıl sonuna kadar kayıt işlemlerinizi tamamlayın.
Altun, KKDİK sürecinin yalnızca bir yasal yükümlülük olmadığını, aynı zamanda şirketlerin kimyasal güvenlik kültürünü geliştirmesi için bir fırsat olduğunu sözlerine ekledi.
Bağlam ve Arka Plan
Türkiye, 2017 yılında yürürlüğe giren KKDİK ile kimyasalların kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasına yönelik kapsamlı bir çerçeve oluşturdu. Yönetmelik, Avrupa Birliği'nin REACH tüzüğüne uyumlu şekilde hazırlandı. İlk kayıt dönemi, 2023 yılı sonuna kadar tamamlanacak. Bu süreçte binlerce kimyasal maddenin kayıt edilmesi bekleniyor. URİKEM gibi kuruluşlar, firmalara rehberlik ederek mevzuata uyumu kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Uzmanlar, KKDİK uyumunun Türkiye'nin kimyasal ihracatında da önemli bir rol oynayacağını, AB pazarına erişim için kayıt şartının bulunduğunu hatırlatıyor. Altun'un uyarısı, şirketlerin yalnızca tonaja odaklanmayıp risk bazlı bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini ortaya koyuyor.
