Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), İran'daki savaşın yol açtığı jeopolitik belirsizlikler ve ekonomik yavaşlama nedeniyle küresel petrol talebinin 2025 yılında pandemiden bu yana en büyük düşüşü yaşayacağını tahmin ediyor. Ajansın aylık raporuna göre, talep artışı beklentileri daha önce öngörülenden çok daha düşük seviyede gerçekleşecek ve piyasa yeniden arz fazlasına dönecek.
Talep Artışı Beklentileri Aşağı Çekildi
UEA, 2025 yılı için küresel petrol talebi artışını günlük 1 milyon varil olarak revize etti. Bu rakam, bir önceki tahmin olan 1,5 milyon varilin oldukça altında ve 2020 yılının başından bu yana en düşük seviye. Ajans, talep artışındaki yavaşlamanın başlıca nedenleri arasında İran çatışmasının yarattığı belirsizlik, Çin ekonomisindeki toparlanmanın zayıflaması ve küresel çapta yavaşlayan sanayi üretimini gösteriyor.
UEA'nın başekonomisti Fatih Birol, "İran'daki savaş, sadece enerji piyasalarını değil, küresel ekonomik beklentileri de olumsuz etkiliyor. Artan jeopolitik riskler, yatırımcı güvenini sarsarken, petrol talebi üzerindeki baskıyı artırıyor" dedi. Birol, özellikle gelişmekte olan ülkelerde akaryakıt fiyatlarındaki artışın talep üzerinde daha fazla baskı yaratacağını vurguladı.
Arz Fazlasına Dönüş: Piyasa Dengede mi?
Raporda, 2025 yılı ikinci yarısından itibaren küresel petrol piyasasının yeniden arz fazlası vererek fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceği belirtiliyor. OPEC+ ülkelerinin üretim kısıntılarına rağmen, ABD, Brezilya ve Guyana gibi ülkelerdeki arz artışı piyasayı dengelemede yetersiz kalıyor. UEA verilerine göre, 2025 yılında küresel ham petrol üretimi günde ortalama 102,5 milyon varile ulaşacak, buna karşılık talep 101,5 milyon varilde kalacak.
UEA'nın raporu, OPEC+ ülkelerinin arz yönetimi stratejilerinin piyasayı istikrara kavuşturmakta zorlandığını ortaya koyuyor. Suudi Arabistan ve Rusya öncülüğünde uygulanan gönüllü ek kesintiler, fiyatları kısa süreli dengelese de, artan jeopolitik riskler ve yavaşlayan küresel ekonomi bu çabaları etkisiz kılıyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Petrol talebindeki bu sert düşüş, sadece enerji sektörü için değil, küresel ekonomi için de önemli sinyaller barındırıyor. İran savaşının yarattığı belirsizlik ortamı, yatırım kararlarını geciktirirken, enerji arzının güvenliği konusunda yeni soru işaretleri doğuruyor. UEA'nın projeksiyonları, dünyanın fosil yakıtlardan yenilenebilir enerjiye geçiş sürecinde jeopolitik çalkantıların bu dönüşümü nasıl hızlandırabileceğini de gösteriyor. Petrol ihracatçısı ülkelerin yeni gerçekliklere uyum sağlaması, hem küresel enerji dengesi hem de ekonomik istikrar için kritik önemde.
