İstanbul, Ankara ve İzmir'de sıcak hava dalgalarının sayısı ve süresi son yıllarda belirgin şekilde artarken, soğuk hava dalgaları azalıyor. Türkiye'den iki, ABD'den bir üniversitenin ortak araştırması, büyükşehirlerdeki iklim değişikliği etkilerini ortaya koydu. Çalışma, 1970-2023 dönemini kapsayan verilerle hava olaylarındaki eğilimleri analiz etti.
Sıcak hava dalgalarında artış
İstanbul Teknik Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve ABD'deki Utah Üniversitesi'nden araştırmacılar, üç büyük kentte sıcak hava dalgası olaylarının hem sıklık hem de yoğunluk bakımından arttığını tespit etti. İstanbul'da 1970'lerde yılda ortalama 2-3 sıcak hava dalgası görülürken, bu sayı 2010 sonrası 6-7'ye çıktı. Ankara'da da benzer bir eğilim var: 1970'lerde yılda ortalama 4 gün süren sıcak dalgaları, günümüzde 8-10 güne ulaşıyor. İzmir'de ise sıcak hava dalgası süresi yüzde 50 arttı.
Soğuk hava dalgaları azalıyor
Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu, soğuk hava dalgalarının sayısındaki düşüş. İstanbul'da 1970'lerde yılda 8-10 kez yaşanan soğuk hava dalgaları, 2020'lerde 3-4'e geriledi. Ankara'da ise soğuk dalgası sayısı yarıya indi. İzmir'de de benzer bir azalma söz konusu. Araştırmacılar, bu değişimin küresel ısınmayla uyumlu olduğunu vurguluyor.
Veri analizi ve yöntem
Çalışmada, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 1970-2023 arasındaki günlük sıcaklık verileri kullanıldı. Sıcak hava dalgası, en az üç gün üst üste 90. persentil üzerinde sıcaklık olarak tanımlandı. Soğuk hava dalgası da benzer şekilde 10. persentilin altında üç gün olarak kabul edildi. Analizler, mevsimsel ve yıllık bazda eğilimleri ortaya koydu.
Kentlerin iklim projeksiyonları
İstanbul'da yaz sıcaklıkları 1970-2023 arasında ortalama 1,5 derece arttı. Ankara'da artış 1,2 derece, İzmir'de ise 1,3 derece. Araştırmacılar, bu artışın önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini öngörüyor. Soğuk dalgalarının azalması, kış turizmi ve tarım gibi sektörlerde uyum politikaları gerektiriyor.
Bağlam ve değerlendirme
Bu araştırma, kentlerin iklim değişikliğine karşı kırılganlığını gözler önüne seriyor. Sıcak hava dalgaları, sağlık sorunlarını artırırken, soğuk dalgalarının azalması enerji talebini değiştirebilir. Belediyelerin ve kamu kurumlarının, yeşil alanların artırılması ve iklim dostu altyapı yatırımları gibi önlemleri hızlandırması gerekiyor. Sonuç olarak, Türkiye'nin büyük kentleri iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha fazla hissediyor.
