Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) ile Risk ve Getiri Enstitüsü (RGE) iş birliğiyle hazırlanan 'Maliyet Bileşenleri Raporu', sanayi sektöründe artan maliyetlerin kârlılık üzerinde yarattığı baskıyı gözler önüne seriyor. Rapora göre, 2024 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla enerji, hammadde ve işçilik maliyetlerinde ortalama %35 artış yaşandı. Bu durum, özellikle KOBİ'ler olmak üzere birçok işletmenin faaliyet kârını tehlikeye atıyor.
Maliyet Kalemlerinde Rekor Artış
Raporun odaklandığı üç ana kalemden enerji maliyetleri son bir yılda %40, hammadde maliyetleri %38, işçilik maliyetleri ise %32 oranında yükseldi. Elektrik ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, enerji yoğun sektörlerde üretim maliyetlerini %50'ye varan oranlarda artırdı. Hammadde tarafında ise özellikle demir-çelik ve petrokimya ürünlerinde küresel fiyat dalgalanmaları etkili oldu. İşçilik maliyetlerindeki artışta ise asgari ücret zammı ve nitelikli işgücüne olan talep başlıca faktörler olarak sıralandı.
Kârlılıkta Düşüş ve İstihdam Riski
Maliyetlerdeki hızlı yükseliş, sanayi işletmelerinin net kâr marjlarını ortalama 4 puan aşağı çekti. Raporda, bu durumun özellikle ihracat yapan firmaların uluslararası rekabet gücünü zayıflattığı vurgulanıyor. TÜSİAD yetkilileri, maliyet artışlarının sürmesi halinde bazı firmaların üretim daraltması veya istihdam azaltmasına gidebileceği uyarısında bulundu. RGE'nin analizine göre, mevcut koşullar altında istihdamda yıllık bazda %2'lik bir daralma öngörülüyor.
Sektörel Etkiler ve Çözüm Önerileri
Raporda en çok etkilenen sektörler arasında tekstil, kimya, metal ve otomotiv yan sanayi yer aldı. Bu sektörlerde faaliyet gösteren firmaların %60'ı, maliyetleri fiyatlara yansıtmakta zorlandıklarını belirtti. TÜSİAD, hükümete enerji vergilerinin azaltılması, hammadde tedarikinde çeşitlendirme teşvikleri ve istihdam üzerindeki yüklerin hafifletilmesi gibi öneriler sundu. Ayrıca Ar-Ge ve dijital dönüşüm yatırımlarının artırılması gerektiğine dikkat çekildi.
Uzmanlar, maliyet enflasyonunun kontrol altına alınmaması halinde sanayi üretiminde daralma ve cari açıkta büyüme riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Rapor, önümüzdeki dönemde para politikası kararlarının yanı sıra yapısal reformların da maliyetler üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor.
