Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) tarafından hazırlanan Rekabet Gücü Endeksi, Türkiye'nin küresel rekabetçilik performansında maliyet bileşenlerinin kritik rol oynadığını ortaya koyuyor. Endeks, işgücü maliyetleri, enerji fiyatları, lojistik giderleri ve vergi yükü gibi unsurları mercek altına alarak Türkiye ekonomisinin karşı karşıya olduğu yapısal zorluklara işaret ediyor.
İşgücü Maliyetleri ve Verimlilik Dengesi
TÜSİAD raporuna göre, Türkiye'de işgücü maliyetleri son yıllarda nominal olarak artsa da verimlilik artışları bu yükselişi dengeleyemiyor. Asgari ücretteki yıllık %30'un üzerindeki artışlar ve sosyal güvenlik primleri işveren maliyetlerini yukarı çekerken, saat başına üretim miktarındaki düşük artış oranı rekabet gücünü olumsuz etkiliyor. Özellikle emek yoğun sektörlerde bu durum daha belirgin hale geliyor.
Enerji Fiyatları ve Sanayi Üretimi
Endeks, enerji maliyetlerinin Türk sanayisi üzerindeki baskısına dikkat çekiyor. Doğal gaz ve elektrik fiyatlarında Avrupa ortalamasının üzerinde seyreden oranlar, özellikle demir-çelik, kimya ve çimento gibi enerji yoğun sektörlerde maliyet avantajını ortadan kaldırıyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye'de sanayi elektrik fiyatları AB ortalamasının %40 üzerinde bulunuyor.
Lojistik ve Altyapı Maliyetleri
Raporda, lojistik maliyetlerin GSYH'ye oranının Türkiye'de %10 civarında olduğu, bu oranın gelişmiş ülkelerde %6-7 seviyesinde bulunduğu vurgulanıyor. Yakıt fiyatları, köprü ve otoyol geçiş ücretleri ile navlun bedelleri lojistik maliyetlerin ana kalemlerini oluşturuyor. Özellikle ihracatçı firmalar için taşımacılık giderleri, toplam maliyetler içinde giderek daha büyük bir paya sahip.
Vergi Yükü ve Teşvik Politikaları
TÜSİAD, Türkiye'de kurumlar vergisi oranının son düzenlemelerle %25'e yükseltildiğini, bunun yanı sıra gelir vergisi dilimlerinin daraltılması ve SGK primlerinin yüksekliğinin iş dünyası üzerindeki yükü artırdığını belirtiyor. Buna karşılık, Ar-Ge ve yatırım teşviklerinin yetersiz kaldığı ve daha hedefli politikaların gerektiği ifade ediliyor.
Küresel Rekabetçilik Perspektifi
Sonuç olarak, TÜSİAD Rekabet Gücü Endeksi, maliyet bileşenlerinin Türkiye'nin küresel rekabetçilik sıralamasında gerilemesine neden olduğunu gösteriyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun Küresel Rekabetçilik Endeksi'nde Türkiye'nin sıralaması son yıllarda istikrarlı bir düşüş eğiliminde. Maliyetlerin yanı sıra, kurumsal yönetim, teknoloji adaptasyonu ve eğitim gibi alanlardaki iyileştirmeler de rekabet gücünü artırmak için kritik öneme sahip. Uzmanlar, enflasyonla mücadelede maliyet baskılarının azaltılması için yapısal reformların hızlandırılması gerektiğini vurguluyor.
