Şırnak'ın İdil ilçesine bağlı Mağara köyü, 1990'lı yıllarda PKK saldırıları nedeniyle boşaltılmış ve yıllarca 'hayalet köy' olarak anılmıştı. Ancak son yıllarda güvenlik güçlerinin bölgede sağladığı istikrar sayesinde, Avrupa'ya göç eden köylülerin bir kısmı geri dönüş yapmaya başladı. Köyde şu anda 15 aile yaşarken, dönüşlerin önümüzdeki aylarda artması bekleniyor.
Zorunlu göçün ardından yeniden hayat
1990'ların başında PKK'nın köy basmaları ve şiddet olayları nedeniyle Mağara köyü halkı, can güvenliği için evlerini terk etmek zorunda kalmıştı. Köylülerin büyük kısmı Almanya, Fransa ve Hollanda'ya iltica etmiş, kalanlar ise İdil merkezine yerleşmişti. 2000'li yılların başında güvenlik durumunun iyileşmesiyle bazı aileler dönmeye başlasa da, asıl dönüş dalgası son iki yılda hızlandı.
Köy muhtarı Mehmet Demir, geri dönenlerin farklı mesleklerden olduğunu belirterek, 'Almanya'da otomotiv sektöründe çalışan gençler, Fransa'da restoran işleten aileler artık köyde. Tarım ve hayvancılığa dönüyorlar. Köyde okul ve sağlık ocağı da yeniden açıldı' dedi.
Köydeki yeniden yapılanma ve devlet desteği
İçişleri Bakanlığı'nın 'Köye Dönüş Projesi' kapsamında Mağara köyünde altyapı çalışmaları tamamlandı. Elektrik, su ve yol sorunu büyük ölçüde çözüldü. Tarım ve Orman Müdürlüğü, dönen çiftçilere tohum ve fide desteği sağlıyor. Ayrıca, Avrupa'dan gelen gençler için girişimcilik kursları düzenleniyor.
Geri dönenlerden Ali Yıldırım, '30 yıl sonra köyümüze döndük. Avrupa'da iyi işlerimiz vardı ama vatan özlemi ağır bastı. Çocuklarım Türkiye'de büyüsün istiyorum' diye konuştu.
Bölgesel etkiler ve beklentiler
Uzmanlara göre, Mağara köyü örneği, terör nedeniyle boşalan kırsal alanlara dönüş için umut verici. Güneydoğu Anadolu'da benzer durumdaki onlarca köy, güvenlik sorunlarının çözülmesiyle yeniden iskâna açılmış durumda. Ancak geri dönüşün kalıcı olması için ekonomik fırsatların yaratılması kritik.
Köyün yeniden hayat bulması, bölgedeki demografik yapıyı da etkileyebilir. İdil Kaymakamlığı, dönen ailelerin çocukları için eğitim imkanlarını artırdıklarını, ayrıca kültürel etkinliklerle köyün sosyal dokusunu canlandırmayı hedeflediklerini duyurdu.
Mağara köyü, 30 yıl aradan sonra artık sadece bir 'hayalet' değil; yeniden doğan bir köy. Avrupa'dan dönenler, beraberlerinde getirdikleri deneyim ve birikimle, kırsal kalkınmaya da katkı sağlıyor.
