Dışişleri Bakanlığı, İngiltere, Fransa ve Kanada'nın öncülüğünde on iki ülkenin Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerle ticari ve iş ilişkilerini yasaklamaya yönelik attığı adımları memnuniyetle karşıladığını açıkladı. Bakanlık, bu girişimin uluslararası hukuka uygun olduğunu vurgulayarak, İsrail'in yerleşim faaliyetlerinin bölgede kalıcı barışı engellediğini belirtti.
Uluslararası Hukuka Uygun Adım
Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu ülkelerin Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerle ticaret ve iş ilişkilerini yasaklama kararının, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2334 sayılı kararına ve Uluslararası Adalet Divanı'nın görüşlerine dayandığı ifade edildi. Açıklamada, "Türkiye, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasa dışı yerleşim faaliyetlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve bu yerleşimlerin bölgede adil ve kalıcı bir barışın önünde en büyük engel teşkil ettiğini her platformda dile getirmektedir" denildi.
İngiltere, Fransa ve Kanada'nın yanı sıra aralarında Avustralya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, İrlanda, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya ve İsveç'in bulunduğu toplam 12 ülke, Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerle iş yapan şirketlere yönelik ortak bir uyarı mekanizması geliştirdi. Bu ülkeler, yerleşimlerle ticari ilişkisi olan firmaları tespit ederek, bu şirketlere yönelik yatırım ve iş birliği konusunda risk uyarısında bulunacak.
Yerleşimlerin Uluslararası Statüsü
Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleri, 1967'den bu yana uluslararası hukuka aykırı kabul ediliyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2016 yılında kabul ettiği 2334 sayılı karar, İsrail'in 1967'den sonra işgal ettiği Filistin topraklarındaki tüm yerleşim faaliyetlerini "uluslararası hukukun açık bir ihlali" olarak nitelendirmiş ve tüm üye ülkelere bu yerleşimlerle ticari ilişkilerden kaçınma çağrısı yapmıştı. Ancak bugüne kadar bu kararın uygulanması konusunda somut adımlar sınırlı kalmıştı.
İngiltere, Fransa ve Kanada gibi ülkelerin öncülüğünde atılan bu yeni adım, söz konusu kararın pratikte uygulanmasına yönelik en kapsamlı girişim olarak değerlendiriliyor. Ülkeler, yerleşimlerde üretilen ürünlerin kendi pazarlarında satışını engellemek için etiketleme kurallarını sıkılaştıracak ve kamu ihalelerinde bu yerleşimlerle bağlantılı şirketlerin dışlanması için yasal düzenlemeler yapacak.
Türkiye'nin Tutumu ve Bölgesel Etkiler
Türkiye, uzun süredir Filistin davasını destekliyor ve İsrail'in yerleşim politikalarını uluslararası platformlarda sert bir şekilde eleştiriyor. Dışişleri Bakanlığı'nın açıklaması, Ankara'nın bu konudaki tutarlı politikasının bir yansıması olarak görülüyor. Bakanlık, "Türkiye, Filistin halkının haklı davasında yanında olmaya devam edecek ve uluslararası toplumu İsrail'in yasa dışı eylemlerine karşı ortak hareket etmeye davet ediyor" ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, bu tür adımların İsrail üzerinde ekonomik baskı oluşturarak yerleşim faaliyetlerini caydırabileceğini, ancak etkinin sınırlı kalabileceğini belirtiyor. Zira İsrail, bu tür yaptırımlara karşı ABD'nin desteğine güveniyor ve yerleşim politikasından geri adım atma sinyali vermiyor. Öte yandan, Avrupa ülkelerinin ortak hareket etmesi, ABD'nin pozisyonunu da zamanla etkileyebilir.
Filistin yönetimi, kararı memnuniyetle karşıladığını açıklarken, İsrail hükümeti ise adımı "ayrımcı ve anti-İsrail" olarak nitelendirdi. İsrail Dışişleri Bakanlığı, söz konusu ülkeleri "terörizmi ödüllendirmekle" suçladı.
Gelecek Süreç ve Beklentiler
12 ülkenin girişimi, önümüzdeki aylarda Avrupa Birliği'nin tamamına yayılabilir. AB Dış İlişkiler Konseyi'nin gündemine gelmesi beklenen konu, üye ülkeler arasında farklı görüşlere yol açabilir. Macaristan ve Çekya gibi bazı ülkeler, İsrail'e yönelik bu tür adımlara mesafeli duruyor.
Türkiye, sürecin yakından takipçisi olacağını ve uluslararası hukukun üstünlüğü için çaba göstermeye devam edeceğini bildirdi. Dışişleri Bakanlığı, "Türkiye, Filistin'de adil ve kalıcı bir barışın sağlanması için iki devletli çözüm temelinde her türlü gayreti göstermeye devam edecektir" açıklamasında bulundu.
