Avrupa Birliği Gıda Alarm Sistemi (RASFF), Türkiye'den ihraç edilen taze biberlerde yüksek riskli böcek ilacı "formetanat" maddesi tespit edilmesi üzerine ürünün sınırda geri çevrildiğini duyurdu. Olay, AB pazarına gıda ihracatında güvenlik endişelerini yeniden gündeme getirdi.
RASFF bildirimi ve tespit edilen madde
RASFF'in 2024/5750 referans numaralı bildirimine göre, Türkiye'den sevk edilen taze biber partisinde yapılan analizlerde formetanat kalıntısı sınır değerin üzerinde bulundu. Bildirimde risk seviyesi "ciddi" olarak sınıflandırılırken, ürünün İspanya sınırında durdurulduğu kaydedildi. Formetanat, AB'de kullanımı kısıtlanmış bir insektisit olup yüksek miktarlarda insan sağlığına zararlı olabilmektedir.
Türkiye'nin ihracatı ve gıda güvenliği
Türkiye, AB'ye taze meyve ve sebze ihracatında önemli bir konuma sahip. Ancak son yıllarda artan gıda güvenliği ihlalleri, ihracatın sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. 2023 yılında RASFF, Türkiye menşeli birçok gıdada pestisit kalıntısı, aflatoksin veya mikotoksin gibi uyarılar yayımladı. Bu durum, özellikle biber, narenciye ve üzüm gibi ürünlerde yoğunlaşıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, ihracatta kalite kontrol mekanizmalarını güçlendirdiğini ancak sahadaki uygulamalarda sorunlar yaşandığını kabul ediyor.
Ekonomik ve diplomatik yansımalar
Bu tür olaylar, Türkiye'nin AB ile ticari ilişkilerinde gıda güvenliğini bir koz haline getirebilir. AB Komisyonu, sıkılaştırılan kontrollerle Türkiye'ye ek şartlar getirebilir. Ekonomik boyutu ise ihracatçı firmalara maliyet ve prestij kaybı olarak yansıyor. Sektör temsilcileri, üretimden hasada kadar izlenebilirlik ve doğru pestisit kullanımı konusunda çiftçilere daha fazla eğitim verilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bağımsız bir değerlendirme yapmak gerekirse, Türkiye'nin tarım ürünleri ihracatındaki bu tür kalite sorunları, ülkenin gıda güvenliği altyapısındaki zafiyetleri gösteriyor. Sadece AB değil, diğer pazarlarda da benzer sorunlar yaşanması durumunda Türkiye'nin tarım ihracatı hedefleri sekteye uğrayabilir. Kalıcı çözüm için denetim mekanizmalarının bağımsızlığı ve caydırıcılığın artırılması şart görünüyor.
