18 Ağustos 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan genelge ile Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı (2026-2030) resmen yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanlığı tarafından onaylanan plan, yapay zekâ alanında ulusal bir strateji belirleyerek 2030 yılına kadar Türkiye'nin bu teknolojide küresel rekabet gücünü artırmayı hedefliyor. Planda Ar-Ge, eğitim, altyapı ve etik düzenlemeler öne çıkıyor.
Planın Temel Hedefleri
Yapay zekâ eylem planı, beş ana eksen üzerine inşa edilmiş: insan kaynağı, Ar-Ge ve inovasyon, altyapı ve veri yönetimi, ekonomik entegrasyon ve etik-hukuki çerçeve. Plan kapsamında 2030'a kadar yapay zekâ alanında uzmanlaşmış 50 bin kişilik bir iş gücü oluşturulması amaçlanıyor. Ayrıca üniversitelerde yapay zekâ lisans ve lisansüstü programlarının sayısının artırılması, mesleki eğitim merkezlerinde sertifikasyon programlarının açılması öngörülüyor.
Ar-Ge tarafında, yapay zekâ odaklı teknoparklara ve girişimlere sağlanan hibelerin 2027'ye kadar iki katına çıkarılması planlanıyor. Kamu verilerinin anonimleştirilerek araştırmacılara açılması için Ulusal Veri Paylaşım Platformu kurulacak. Bu platformun 2028'de faaliyete geçmesi bekleniyor.
Ekonomik ve Sosyal Etkiler
Eylem planı, yapay zekânın ekonomik büyümeye katkısının 2030'a kadar GSYH'nin %5'ine ulaşmasını hedefliyor. Bu doğrultuda KOBİ'lere yapay zekâ dönüşüm destekleri verilecek, sanayide otomasyon ve verimlilik artışı için özel programlar uygulanacak. Sağlık, tarım, enerji ve savunma sanayi öncelikli sektörler olarak belirlendi.
Planın sosyal boyutunda ise yapay zekânın iş gücü piyasasına etkileri gözetilerek yeniden beceri kazandırma (reskilling) programlarına ağırlık veriliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda, otomasyon nedeniyle işini kaybetme riski taşıyan çalışanlara yönelik eğitim fonları oluşturulacak.
Etik ve Hukuki Düzenlemeler
Yapay zekâ etiği ve veri gizliliği konusunda AB standartlarına uyumlu bir yasal çerçeve oluşturulması planlanıyor. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) bünyesinde bir Yapay Zekâ Etik Kurulu kurulacak. Ayrıca algoritmik şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda denetim mekanizmaları güçlendirilecek.
Planda yer alan bir diğer önemli madde, yapay zekâ sistemlerinin askeri kullanımına ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemelere uyum sağlanması. Savunma Sanayii Başkanlığı, otonom sistemler ve karar destek yapay zekâsı konusunda Ar-Ge projelerini hızlandıracak.
Uygulama ve Takvim
Eylem planının uygulanması için Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi koordinatörlüğünde bir izleme ve değerlendirme komitesi oluşturuldu. Yıllık ilerleme raporları kamuoyuyla paylaşılacak. İlk etapta 2027'ye kadar yasal altyapının tamamlanması, 2028'de pilot projelerin hayata geçirilmesi, 2029-2030 arasında ise ölçeklendirme ve ihracat odaklı büyüme hedefleniyor.
Değerlendirme
Türkiye'nin yapay zekâ alanında attığı bu adım, dijital egemenlik ve teknolojik bağımsızlık açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Ancak planın başarısı, bütçe tahsisatı, bürokratik koordinasyon ve özel sektör katılımına bağlı. Küresel yapay zekâ yarışında geri kalmamak için kamu-özel iş birliğinin güçlendirilmesi ve beyin göçünün tersine çevrilmesi gerekiyor. Önümüzdeki dönemde atılacak somut adımlar, planın kağıt üzerinde kalmayıp gerçeğe dönüşeceğini gösterecek.
