Türkiye, Mısır, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Endonezya ve Suudi Arabistan, İsrail'in ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Planı'na ilişkin yol haritasını uygulamayı reddetmesini ortak bir bildiriyle kınadı. Söz konusu ülkelerin dışişleri bakanlıkları tarafından yapılan ortak açıklamada, İsrail'in uluslararası toplumun çağrılarına rağmen Filistin halkının yerinden edilmesine yönelik adımlarının kabul edilemez olduğu vurgulandı. Açıklamada, Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanması ve iki devletli çözümün önündeki engellerin kaldırılması gerektiği belirtildi.
Ortak Bildirinin Ayrıntıları
Yedi ülkenin ortak bildirisinde, İsrail hükümetinin Trump yönetiminin 2025 yılında açıkladığı Gazze planını uygulamaya koymayı reddetmesi 'uluslararası hukukun ihlali' olarak nitelendirildi. Bildiride, 'Gazze'deki insani krizin derinleşmesine yol açan bu tutum, bölgesel barış ve istikrarı tehdit etmektedir' ifadelerine yer verildi. Ayrıca, Filistinlilerin kendi topraklarından zorla çıkarılmasına yönelik her türlü girişimin 'savaş suçu' anlamına geleceği uyarısında bulunuldu. Ülkeler, İsrail'i uluslararası toplumun taleplerine uymaya ve müzakerelere geri dönmeye çağırdı.
Ortak kınama metninde, BM Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul kararlarına atıfta bulunularak, işgal altındaki Filistin topraklarında yapılan yerleşim faaliyetlerinin ve demografik değişikliklerin yasa dışı olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, 'İki devletli çözüm vizyonu, 1967 sınırları temelinde başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıyla mümkündür' denildi. Bildiri, İsrail'in bu yöndeki tüm uluslararası girişimleri görmezden gelmesinin bölgede yeni bir çatışma riskini artırdığını kaydetti.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Bu ortak kınama, özellikle İslam ülkeleri ve Arap Birliği üyeleri arasında geniş yankı buldu. Filistin yönetimi tarafından memnuniyetle karşılanan açıklama, Hamas ve diğer direniş grupları tarafından da desteklendi. Öte yandan, ABD yönetimi henüz resmi bir yanıt vermedi. Trump'ın önerdiği planın, Gazze'nin yeniden inşası ve yönetimine ilişkin tartışmalı maddeler içerdiği bilinirken, bölge ülkeleri bu planın Filistin halkının haklarını yok saydığını defalarca dile getirmişti.
Konuyla ilgili olarak Türkiye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan ayrı açıklamada, 'İsrail'in uluslararası hukuku hiçe sayan tutumunun bedelini Filistinli siviller ödemektedir. Türkiye olarak Filistin davasını savunmaya ve bölgesel işbirliğini güçlendirmeye devam edeceğiz' ifadeleri kullanıldı. Benzer şekilde Mısır Dışişleri Bakanlığı da Gazze'deki insani durumun iyileştirilmesi için acil adımlar atılmasını istedi.
Uluslararası Hukuk ve İnsani Boyut
Gazze'de 2023'ten bu yana devam eden çatışmalar, binlerce sivilin ölümüne ve büyük bir insani felakete yol açtı. BM verilerine göre, Gazze nüfusunun neredeyse tamamı yerinden edilmiş durumda ve temel ihtiyaç maddelerine erişim neredeyse imkânsız hale geldi. Bu tablo karşısında uluslararası toplumun çağrılarına rağmen İsrail'in tutumunu sürdürmesi, bölge ülkelerinin ortak hareket etmesini hızlandırdı. Ortak kınama, bu anlamda yalnızca diplomatik bir tepki değil, aynı zamanda bölgesel bir dayanışma mesajı olarak da değerlendiriliyor.
Uzmanlar, bu yedi ülkenin ortak tavrının, ilerleyen süreçte BM Genel Kurulu'na taşınabilecek yeni bir karar tasarısının da önünü açabileceğini belirtiyor. Özellikle İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Arap Birliği'nin bu ülkelerin inisiyatifiyle daha somut adımlar atması bekleniyor. Ancak İsrail'in kalıcı bir ateşkesi kabul etmesi ve müzakere masasına dönmesi olmadan bu çabaların başarılı olamayacağı da açık.
Sonuç olarak, Türkiye ve çeşitli İslam ülkelerinin ortak kınaması, Gazze krizinde yeni bir diplomatik cephe oluşturuyor. Bu girişim, Filistin halkının maruz kaldığı insan hakları ihlallerine karşı uluslararası kamuoyunda farkındalık yaratmayı ve somut çözümler üretmeyi hedefliyor. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik ve İsrail'in mevcut politikaları, bu çabaların önündeki en büyük engel olarak duruyor. Gelecek haftalarda yapılacak diplomatik görüşmelerin, bu ortak tavrın nasıl bir dönüşüm yaratacağını belirlemesi bekleniyor.
