Ticaret Bakanlığı, Türkiye ile Ukrayna arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın (STA) resmen yürürlüğe girdiğini duyurdu. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, anlaşma kapsamındaki mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi düzenlemeleri 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacak. Anlaşma, iki ülke arasındaki ticari ilişkileri güçlendirmeyi ve karşılıklı yatırımları artırmayı hedefliyor.
Anlaşmanın Kapsamı ve Getirdikleri
Türkiye-Ukrayna STA'sı, tarım, sanayi ve hizmet sektörlerini kapsayan geniş bir çerçevede ticaretin serbestleştirilmesini öngörüyor. Anlaşma ile taraflar, gümrük vergilerinin kademeli olarak kaldırılması ve ticaret engellerinin azaltılması konusunda mutabık kaldı. Özellikle makine, otomotiv, gıda işleme ve tekstil gibi Türkiye'nin rekabet gücü yüksek sektörlerde ihracatın artması bekleniyor. Ukrayna tarafında ise tahıl, metal ve kimyasal ürünlerde Türkiye pazarına daha kolay erişim sağlanacak.
Ticaret Bakanlığı yetkilileri, anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte iki ülke arasındaki ticaret hacminin kısa vadede 10 milyar dolar seviyesine ulaşmasının hedeflendiğini belirtti. Mevcut durumda Türkiye, Ukrayna'nın en büyük ticaret ortaklarından biri konumunda. 2021 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 7,5 milyar doları aşmıştı. Savaş nedeniyle 2022'de bu rakamda düşüş yaşansa da, anlaşmanın önümüzdeki dönemde toparlanmaya katkı sağlaması öngörülüyor.
Gümrük Vergileri 2027'de Kaldırılıyor
Anlaşmanın en kritik maddesi, mal ticaretine yönelik gümrük vergilerinin 1 Ocak 2027 itibarıyla sıfırlanması. Bu tarihe kadar geçiş dönemi uygulanacak ve belirli ürün gruplarında vergi indirimleri kademeli olarak devreye girecek. Ticaret Bakanlığı, geçiş sürecinde ihracatçıların ve ithalatçıların uyum sağlaması için gerekli düzenlemelerin yapılacağını açıkladı. Ayrıca, menşe kuralları ve teknik standartlar konusunda ortak komiteler oluşturulacak.
Uzmanlar, STA'nın sadece ticaret hacmini artırmakla kalmayıp, aynı zamanda iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğini derinleştireceğini vurguluyor. Özellikle enerji, altyapı ve teknoloji alanlarında ortak yatırımların önü açılabilir. Ukrayna'nın yeniden inşa süreci, Türk müteahhitlik firmaları için önemli fırsatlar sunuyor. Anlaşma, bu süreçte Türk şirketlerinin avantaj elde etmesine olanak tanıyabilir.
Arka Plan ve Beklentiler
Türkiye ile Ukrayna arasındaki STA müzakereleri 2011 yılında başlamış, ancak çeşitli nedenlerle askıya alınmıştı. 2022'de yeniden başlatılan görüşmeler, 2023'te sonuçlandırılarak anlaşma imzalanmıştı. Yürürlüğe girmesi için her iki ülkenin de iç onay süreçlerini tamamlaması gerekiyordu. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen anlaşma, Ukrayna tarafında da onaylandı ve resmi olarak yürürlüğe girdi.
Anlaşmanın, Rusya-Ukrayna savaşının gölgesinde imzalanması dikkat çekici. Türkiye, savaş boyunca Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, Rusya ile de diyaloğunu sürdürdü. STA, Türkiye'nin Ukrayna'ya verdiği ekonomik desteğin bir parçası olarak yorumlanıyor. Batılı ülkeler de anlaşmayı olumlu karşıladı. ABD ve AB, Türkiye'nin Ukrayna ekonomisine katkı sağlayacak adımlarını takdirle karşıladığını açıklamıştı.
Önümüzdeki dönemde, anlaşmanın uygulanmasına yönelik teknik çalışmalar hız kazanacak. Ticaret Bakanlığı, ihracatçılara yönelik bilgilendirme toplantıları düzenleyecek. Ayrıca, iki ülke arasında iş konseyleri ve ticaret heyetleri oluşturulması planlanıyor. Bu sayede, iş insanlarının karşılıklı pazarlara erişimi kolaylaşacak.
Serbest ticaret anlaşmaları, küresel ticaretin belirsizlik yaşadığı dönemlerde ülkeler için önemli bir araç haline geliyor. Türkiye, son yıllarda çok sayıda ülkeyle STA imzalayarak ihracat pazarlarını çeşitlendirme stratejisi izliyor. Ukrayna ile imzalanan bu anlaşma, Türkiye'nin Karadeniz havzasındaki ekonomik etkinliğini artırabilir. Ancak, savaşın devam etmesi ve bölgesel istikrarsızlık, anlaşmanın potansiyel faydalarının tam olarak hayata geçirilmesini zorlaştırabilir. Yine de, uzun vadede iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin güçlenmesi bekleniyor.
