Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, jeopolitik risklerin küresel ticareti şekillendirdiği bir dönemde tarım diplomasisi faaliyetlerini yoğunlaştırdı. Bakan Yumaklı'nın Rusya ve Çin'de gerçekleştirdiği ikili görüşmelerde gübre, kanatlı eti ve su ürünleri gibi tarım ticaretine ilişkin somut adımlar öne çıktı. Yumaklı'nın yeni rotasının Özbekistan olması, Türkiye'nin tarımsal ihracatta pazar çeşitlendirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Rusya ve Çin temaslarında öne çıkan başlıklar
Bakan Yumaklı'nın Rusya ve Çin ziyaretlerinde tarım ticaretinin kritik kalemleri masaya yatırıldı. Gübre tedarikinde yaşanan fiyat dalgalanmaları ve arz güvenliği, Rusya ile yapılan görüşmelerin ana gündem maddelerinden biriydi. Türkiye, gübre ithalatında Rusya'ya önemli ölçüde bağımlı. Bu bağımlılığın jeopolitik kriz dönemlerinde risk oluşturması, alternatif tedarik yollarının aranmasını zorunlu kılıyor. Çin ile yapılan temaslarda ise kanatlı eti ve su ürünleri ihracatında yeni kota ve sertifikasyon süreçleri ele alındı. Çin pazarı, Türk kanatlı eti sektörü için uzun süredir potansiyel taşıyor ancak veterinerlik ve gıda güvenliği prosedürleri ihracatın önünde engel olarak duruyor.
Özbekistan'a yeni rota: Orta Asya'da tarım iş birliği
Bakan Yumaklı'nın Özbekistan ziyareti, Türkiye'nin Orta Asya'ya yönelik tarım politikasının somut bir adımı. Özbekistan, son yıllarda tarım ürünleri ihracatında ve tarımsal sanayi yatırımlarında hızlı bir dönüşüm geçiriyor. Türkiye ile Özbekistan arasında tarımsal makine, sera teknolojileri, tohumculuk ve sulama sistemleri alanlarında iş birliği imkanları bulunuyor. Ayrıca Özbekistan, Türk tarım ürünleri için stratejik bir transit koridor işlevi görebilir. Bu ziyaret, iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırma hedefinin yanı sıra bölgesel istikrar açısından da önem taşıyor.
Jeopolitik riskler ve tarım ticaretinde yeni dengeler
Küresel tarım ticareti, son yıllarda jeopolitik gerilimler, iklim değişikliği ve pandemi sonrası tedarik zinciri sorunlarıyla sarsıldı. Karadeniz tahıl koridoru krizi, gübre ihracatındaki kısıtlamalar ve enerji maliyetlerindeki artış, ülkeleri tarım ticaretinde yeni stratejiler geliştirmeye itti. Türkiye, tarım ürünleri ihracatında 2023 yılında 30 milyar doları aşan bir hacme ulaştı. Ancak bu başarıda Rusya ve Çin gibi büyük pazarların payı yüksek. Olası bir jeopolitik krizde bu pazarların kapanması, Türk tarım sektörü için ciddi bir risk oluşturuyor. Bu nedenle Bakanlık, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Orta Asya pazarlarına yönelik diplomatik girişimleri hızlandırdı.
Bakanlık'tan ihracatçıya destek mesajı
Tarım ve Orman Bakanlığı, ihracatçıların yeni pazarlara girişte karşılaştığı bürokratik engelleri azaltmak için çalışmalar yürütüyor. Veterinerlik sertifikaları, gıda güvenliği denetimleri ve karantina süreçlerinde hızlı çözüm üretilmesi hedefleniyor. Bakan Yumaklı'nın ziyaretlerinde, karşılıklı tanıma anlaşmaları ve ön izin mekanizmaları gibi konular da gündeme geldi. Sektör temsilcileri, bu tür diplomatik temasların somut sözleşmelere dönüşmesi halinde ihracat rakamlarına olumlu yansıyacağını belirtiyor.
Değerlendirme: Tarım diplomasisi ne kazandırır?
Türkiye'nin tarım diplomasisi hamlesi, yalnızca ticari bir hamle değil; aynı zamanda jeopolitik risklere karşı bir sigorta poliçesi niteliğinde. Rusya-Ukrayna savaşı, tahıl koridoru tartışmaları ve Çin'in tarım ürünleri ithalatındaki dalgalanmalar, Türkiye'nin tek pazara bağımlı kalmaması gerektiğini gösteriyor. Özbekistan gibi alternatif pazarlar, hem ihracat çeşitliliği hem de Orta Asya'daki nüfuz açısından stratejik önem taşıyor. Ancak bu sürecin başarısı, sürdürülebilir tarım politikaları, kalite standartları ve lojistik altyapı yatırımlarıyla desteklenmeye bağlı. Tarım diplomasisi, kısa vadeli kazanımlar yerine uzun vadeli iş birlikleriyle anlam kazanacak.
