Türkiye ile Somali arasında 2011 yılında insani yardım ağırlıklı başlayan yakınlaşma, savunmadan enerjiye, deniz güvenliğinden balıkçılığa kadar uzanan kapsamlı bir stratejik ortaklığa dönüştü. Bu dönüşüm, Mogadişu'da düzenlenen "Türkiye-Somali İlişkilerinde Yeni Dönem" panelinde ele alındı. Panelde, iki ülke arasındaki iş birliğinin bundan sonraki yol haritası ve çok boyutlu ortaklığın derinleştirilmesi konuları tartışıldı.
İnsani Yardımdan Stratejik Ortaklığa
Türkiye'nin Somali'ye yönelik dış politikası, 2011'deki büyük kuraklık felaketiyle başlayan insani yardım hamlesiyle şekillendi. Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011'de Somali'yi ziyaret etmesi, uluslararası toplumun çekindiği bir dönemde gerçekleşen kritik bir adımdı. Bu ziyaret, ikili ilişkilerde bir dönüm noktası oldu ve Türkiye'nin bölgede artan etkisinin ilk işareti olarak görüldü. O günden bu yana Türkiye, Somali'nin yeniden inşasında aktif rol aldı; hastaneler, okullar, altyapı projeleri ve insani yardım koridorları hayata geçirildi.
2011 sonrası dönemde Türkiye, Somali'deki siyasi istikrarın tesisi için de çaba sarf etti. Mogadişu'daki Türk Büyükelçiliği, birçok ülkenin temsilciliklerini kapattığı bir dönemde açık kaldı. Bu süreklilik, iki ülke arasındaki güven bağını güçlendirdi.
Savunma ve Güvenlik İş Birliği
İlişkilerin savunma boyutu, 2017'de Somali'de açılan Türk askeri eğitim üssüyle somutlaştı. Mogadişu'daki bu üs, Türkiye'nin yurt dışındaki en büyük askeri eğitim tesislerinden biri olarak Somali ordusunun kapasitesini artırmayı hedefliyor. Üste, Somali askerlerine eğitim veriliyor ve ülkenin güvenlik güçlerinin terörle mücadelesine destek sağlanıyor. Bu iş birliği, Somali'nin deniz güvenliği kapasitesini de kapsıyor. Türkiye, Somali kara sularında korsanlıkla mücadele ve deniz yetki alanlarının korunması konusunda eğitim ve teknik destek sunuyor.
Deniz güvenliği, iki ülkenin ortak çıkarlarının kesiştiği önemli bir alan. Somali'nin uzun kıyı şeridi, yasa dışı balıkçılık ve deniz haydutluğu gibi tehditlerle karşı karşıya. Türkiye, deniz kuvvetleri unsurlarıyla bölgede varlık göstererek hem Somali'nin egemenlik haklarını destekliyor hem de uluslararası deniz ticaret yollarının güvenliğine katkı sağlıyor.
Enerji ve Ekonomik Ortaklık
Son yıllarda enerji alanı, Türkiye-Somali ilişkilerinin yeni gündem maddesi haline geldi. 2024'te imzalanan deniz yetki alanları anlaşması ve hidrokarbon iş birliği mutabakatı, iki ülke arasındaki ekonomik ortaklığı ileri taşıdı. Türkiye, Somali'nin karasularında petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri yürütmek üzere lisans anlaşmaları imzaladı. Bu adımlar, Somali'nin doğal kaynaklarını ekonomik kalkınmaya dönüştürme potansiyelini artırıyor.
Balıkçılık da iş birliğinin önemli bir ayağını oluşturuyor. Türk firmaları, Somali sularında balıkçılık yapmak ve balıkçılık altyapısını geliştirmek için yatırımlar planlıyor. Bu yatırımlar, Somali'de istihdam yaratırken gıda güvenliğine de katkı sağlayacak.
Panelde Ele Alınanlar ve Gelecek Perspektifi
Mogadişu'daki panelde, iki ülke ilişkilerinin kurumsallaşması ve sürdürülebilirliği vurgulandı. Konuşmacılar, Türkiye'nin Somali'ye yönelik yaklaşımının diğer ülkelerden farklı olarak kalkınma odaklı ve uzun vadeli olduğunu belirtti. Ticaret hacminin artırılması, karşılıklı yatırımların teşviki ve beşeri sermaye gelişimi öncelikli başlıklar arasında yer aldı.
Türkiye'nin Afrika açılımı politikası kapsamında Somali, stratejik bir ortak olarak öne çıkıyor. İlişkilerin savunma, enerji ve ekonomi ekseninde derinleşmesi, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu pekiştirirken Somali'nin devlet inşası sürecine de katkı sunuyor. Ancak, Somali'deki güvenlik sorunları ve siyasi istikrarsızlık, ortaklığın önündeki risk faktörleri olarak dikkat çekiyor. Yine de mevcut ivme, iki ülkenin karşılıklı bağımlılığa dayalı bir ortaklık vizyonunu benimsediğini gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde, enerji arama faaliyetlerinin sonuçları, savunma sanayii iş birliğinin genişlemesi ve ticaret anlaşmalarının uygulanması, ilişkilerin seyrini belirleyecek. Türkiye-Somali ortaklığı, Afrika Boynuzu'nda yeni bir güç dengesi oluşturma potansiyeli taşıyor.
