Türkiye otomotiv pazarında tarihi bir dönüşüm yaşanıyor. Bu yılın ilk yedi ayında satılan her iki otomobilden biri elektrikli ya da hibrit oldu. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, Ocak-Temmuz döneminde elektrikli ve hibrit otomobil satışları 259 bin 970 adede ulaşarak toplam otomobil pazarının yüzde 51,7'sini oluşturdu. Bu oran, sektör tarihinde bir ilk olma özelliği taşıyor. Söz konusu dönemde toplam otomobil satışları ise 503 bin 383 adet olarak kaydedildi. Böylece her iki otomobilden biri artık içten yanmalı motor yerine elektrikli veya hibrit güç ünitesiyle donatılmış olarak satılıyor.
Elektrikli satışları geriledi, hibrit yükseldi
Verilere göre, tam elektrikli araç satışları yıllık bazda gerileme gösterdi. Geçen yılın aynı döneminde 50 bin 696 adet olan tam elektrikli satışları, bu yılın ilk yedi ayında yüzde 10,6 düşüşle 45 bin 293 adede geriledi. Buna karşılık hibrit modeller büyümesini sürdürdü. Hibrit araç satışları yıllık bazda yüzde 98 artarak 119 bin 378 adede ulaştı. Hafif hibrit olarak adlandırılan 48 voltluk sistemler dahil edildiğinde ise toplam hibrit satışları 214 bin 677 adedi buldu. Bu rakam, tüm otomobil pazarının yüzde 42,6'sına tekabül ediyor. Yani her dört otomobilden biri tam elektrikli ya da hibrit teknolojisiyle satılırken, hafif hibritlerle birlikte bu oran yarıyı aşıyor.
Uzmanlar, elektrikli araç satışlarındaki düşüşü, fiyat artışları ve tüketicilerin şarj altyapısı endişeleriyle ilişkilendiriyor. Hibrit modellerin ise yakıt tasarrufu ve düşük emisyon avantajları nedeniyle tercih edildiği belirtiliyor. Özellikle makyajlanan ve yeni nesil hibrit motorlara sahip araçlar, tüketici nezdinde daha cazip hale geldi.
Pazar dinamikleri ve sektörel etkiler
Elektrikli ve hibrit araçların pazar payındaki artış, Türkiye'nin enerji ithalatı ve çevre politikaları açısından da önem taşıyor. Yerli üretimde de elektrikli ve hibrit modellere ağırlık veriliyor. Togg, Türkiye'nin birinci yerli elektrikli otomobili olarak pazardaki yerini alırken, birçok marka da Türkiye'de elektrikli veya hibrit modellerini üretiyor veya satışa sunuyor. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, yerli üretimde de bu yıl elektrikli ve hibrit araç üretiminde belirgin bir artış yaşandı. Toplam üretim içindeki pay yüzde 15'lere ulaştı.
Hükümetin elektrikli araçlara yönelik teşvikleri de önemli rol oynuyor. Motor silindir hacmine göre belirlenen ÖTV oranları, elektrikli araçlarda daha avantajlı seviyelerde. Ayrıca, şarj altyapısının yaygınlaştırılması için de çeşitli destekler sağlanıyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) lisanslama süreçlerini hızlandırması, şarj istasyonu yatırımlarını artırdı. Türkiye genelinde şarj noktası sayısının 10 bini aştığı ifade ediliyor.
Küresel trendler ve gelecek perspektifi
Dünya genelinde elektrikli araç satışları hızla artarken, Türkiye de bu trendi yakalamaya çalışıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, 2023 yılında küresel elektrikli araç satışları 14 milyon adedi aşarak toplam pazarın yüzde 18'ine ulaştı. Türkiye'de ise bu oran henüz yüzde 10 civarında. Ancak hibrit modellerin değerlendirilmesiyle birlikte elektrifikasyon sürecinin hızlandığı görülüyor.
Sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde elektrikli araç satışlarının tekrar ivme kazanacağını öngörüyor. Batarya maliyetlerindeki düşüş, enerji verimliliğindeki artış ve menzil endişesinin azalması ile birlikte tam elektrikli araçlara yönelik talebin artması bekleniyor. Ayrıca, Avrupa Birliği'nin 2035'te içten yanmalı motor satışını yasaklama kararı, Türkiye'de de otomobil üreticilerini elektrikli modellere yönlendiriyor.
Türkiye'de otomotiv pazarının bu dönüşümü, yeşil dönüşüm hedefleri ve enerji bağımsızlığı açısından da kritik öneme sahip. Yerli ve milli otomobil Togg'un piyasaya sürülmesiyle birlikte, elektrikli araçlara olan ilginin artması ve pazar payının genişlemesi bekleniyor. Ancak, bu dönüşümün sürdürülebilir olması için altyapı yatırımlarının hızlanması, tüketici alışkanlıklarının değişmesi ve fiyat politikalarının destekleyici olması gerekiyor.
