Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında 18 Haziran 2024 tarihinde imzalanan mutabakat zaptını olumlu karşıladıklarını açıkladı. Dört ülkenin ortak yazılı açıklamasında, anlaşmanın bölgede tansiyonun düşürülmesi ve savaşın durdurulması yolunda 'yapıcı bir adım' olduğu vurgulandı. Bakanlar, bu gelişmenin Ortadoğu'da kalıcı barış ve istikrar için önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, tarafları diyaloğu sürdürmeye çağırdı.
Mutabakatın içeriği ve kapsamı
ABD ile İran arasında Umman'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakereler sonucunda varılan mutabakat, nükleer program ve bölgesel güvenlik konularını kapsıyor. Anlaşma metninde, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması, ABD'nin bazı yaptırımlarının hafifletilmesi ve iki ülke arasında doğrudan görüşme kanallarının açılması gibi maddeler bulunuyor. Mutabakat, 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) yeniden canlandırılmasına yönelik bir çerçeve oluşturması açısından da kritik önem taşıyor.
Bölgesel yansımalar ve Türkiye'nin rolü
Türkiye, uzun süredir ABD-İran geriliminin azaltılması için diplomatik girişimlerde bulunuyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, daha önce Tahran ve Washington arasında arabuluculuk teklif etmişti. Dört ülkenin ortak açıklaması, İslam dünyasının bu konudaki birliğini de gösteriyor. Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan, Körfez bölgesindeki istikrarın sağlanması için İran ile diyaloğun önemini vurguluyor. Uzmanlara göre, bu mutabakat sadece ABD-İran ilişkilerinde değil, aynı zamanda Yemen, Suriye ve Irak gibi bölgesel krizlerin çözümünde de olumlu etkiler yaratabilir.
Diyalog sürecinin devamı
Bakanlar açıklamalarında, mutabakatın uygulanması ve kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi için tarafların kararlılıkla ilerlemesi gerektiğini belirtti. Önümüzdeki dönemde taraflar arasında teknik düzeyde görüşmelerin yapılması ve güven artırıcı adımların atılması bekleniyor. Dört ülke, bu sürece destek vermeye ve gerektiğinde arabuluculuk yapmaya hazır olduklarını ifade etti. Bölge ülkeleri, ABD-İran anlaşmasının Orta Doğu'da yeni bir iş birliği dönemi başlatabileceği konusunda iyimser.
