Türkiye, 74 yıl önce başlayan NATO macerasında, ittifaka girebilmek için iki kez reddedildi. İngiltere'nin vetosu ancak devlet aklının devreye girmesiyle aşılabildi. Günümüzde NATO'nun en büyük askeri güçleri arasında yer alan Türkiye, ev sahipliği yapacağı zirvede ittifakın geleceğine yön verecek.
Soğuk Savaş'ta hayati bir tercih
İkinci Dünya Savaşı sona erdiğinde, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'den Boğazlar'da üs ve toprak talep etmesi, Ankara'yı Batı ittifakına yöneltti. Türkiye, 1947'de Truman Doktrini ve Marshall Planı ile ABD'nin desteğini alırken, 1949'da kurulan NATO'ya üyelik başvurusu yaptı. Ancak İngiltere, özellikle Kıbrıs ve Orta Doğu'daki çıkarları nedeniyle Türkiye'nin üyeliğine sıcak bakmıyordu.
İngiltere'nin iki veto'su
İlk başvuru 1949'da reddedildi. İngiltere, NATO'nun Akdeniz'deki dengelerini bozacağı gerekçesiyle karşı çıktı. İkinci kez 1950'de yeniden veto geldi. Türkiye, Kore Savaşı'na asker göndererek Batı'ya bağlılığını göstermesine rağmen, İngiltere ikna olmamıştı. Ancak ABD'nin baskısı ve Sovyet tehdidinin artması, İngiltere'yi geri adım atmaya zorladı.
Devlet aklı devrede
Türk diplomatların yoğun çabaları ve ABD'nin arabuluculuğuyla, 1952'deki Lizbon Konferansı'nda Türkiye'nin NATO üyeliği kabul edildi. Bu süreçte, dönemin Başbakanı Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü'nün stratejik hamleleri etkili oldu. Türkiye, ittifaka girerek hem güvenlik garantisi elde etti hem de Batı bloğunun kilit üyesi haline geldi.
Günümüze yansımalar
Bugün Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip ve müttefikler için stratejik önemi tartışılmaz. İttifakın genişleme politikaları ve savunma stratejilerinde belirleyici rol oynuyor. 2023'te ev sahipliği yapacağı NATO Zirvesi ise, bu tarihsel sürecin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
