Türkiye'nin yoğun diplomatik çabaları sonuç verdi: Libya'da General Halife Hafter'e bağlı milisler tarafından alıkonulan Global Sumud adlı sivil toplum örgütüne ait 8 aktivist, günler süren gergin bekleyişin ardından özgürlüklerine kavuştu. Gazze'deki ablukayı kırmak ve açlıkla mücadele eden Filistinli çocuklara insani yardım ulaştırmak üzere yola çıkan aktivistlerin bulunduğu gemi, 25 Haziran'da Libya'nın Bingazi limanı açıklarında durdurulmuş ve mürettebat gözaltına alınmıştı. Olayın ardından Ankara, krizin çözümü için acil bir diplomatik süreç başlatmış, Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye'nin Trablus Büyükelçiliği devreye girmişti.
Diplomatik kriz ve Türkiye'nin rolü
Global Sumud aktivistlerinin serbest bırakılması, Türkiye'nin Libya'daki nüfuzunu ve kriz yönetimi kabiliyetini bir kez daha gözler önüne serdi. Hafter güçlerinin, gemiyi "yasa dışı giriş" gerekçesiyle alıkoyması üzerine Ankara, hem Libya'nın ulusal mutabakat hükümeti hem de Hafter'in kontrolündeki doğu kesimiyle temasa geçti. Görüşmelerde aktivistlerin insani amaçlı olduğu ve herhangi bir siyasi misyon taşımadığı vurgulanırken, serbest bırakılmaları için net bir takvim talep edildi. Türk diplomatların sahada yürüttüğü görüşmeler sonucu, 8 kişilik ekibin sağlık durumlarının iyi olduğu ve herhangi bir kötü muameleye maruz kalmadıkları bildirildi.
Gazze yardım gemisinin hedefi
Global Sumud, Filistin'e insani yardım ulaştırmak amacıyla kurulmuş uluslararası bir sivil toplum girişimi. Aktivistlerin kullandığı gemi, Akdeniz üzerinden Gazze Şeridi'ne ulaşmayı ve burada dağıtılmak üzere gıda, ilaç ve tıbbi malzeme taşımayı hedefliyordu. Ancak Libya açıklarında durdurulan gemi, Hafter güçleri tarafından "yasa dışı" bulunarak alıkonulmuştu. Olay, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmış, Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri de serbest bırakılmaları için çağrıda bulunmuştu. Aktivistlerin serbest kalması, Gazze'ye yönelik yardım çabalarının önündeki engelin kalkması anlamına gelmiyor; ancak dikkatlerin yeniden Filistin'deki insani krize çevrilmesine vesile oldu.
Libya'da güç dengeleri ve Türkiye'nin pozisyonu
Libya'da 2011'den bu yana süren iç savaş, ülkeyi BM tanımlı Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) ve General Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu arasında ikiye bölmüş durumda. Türkiye, UMH'nin meşru hükümet olduğunu savunurken, Hafter'in Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır tarafından desteklenmesi denklemi karmaşıklaştırıyor. Türkiye'nin, Sumud aktivistlerinin serbest bırakılması için Hafter'le doğrudan temas kurması, Ankara'nın pragmatik diplomatik yaklaşımının bir göstergesi. Uzmanlara göre bu gelişme, Türkiye'nin Libya'daki tüm taraflarla diyalog kurabildiğini ve insani krizlerde arabulucu rolü üstlenebildiğini kanıtlıyor.
Bağımsız değerlendirme
Global Sumud aktivistlerinin serbest bırakılması, Türkiye'nin bölgesel bir aktör olarak kriz çözme kapasitesini ortaya koysa da, asıl sorun olan Gazze ablukası ve Filistin halkının yaşadığı insani dram devam ediyor. Bu tür yardım gemilerinin önünün kesilmesi, uluslararası hukukun ve insani yardım ilkelerinin ne denli ihlal edildiğini gösteriyor. Türkiye'nin diplomatik başarısı takdire şayan, ancak kalıcı çözüm için Filistin meselesinde daha yapıcı adımlar atılması gerekiyor. Hafter'in tutumu ise bölgedeki istikrarsızlığın derinliğini bir kez daha hatırlatıyor.
