New York'ta bir araya gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali Zeydi'nin görüşmesinin ardından yayımlanan ortak açıklamada, Sincar'da devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların bölgedeki varlığına son verilmesi konusunda mutabakata varıldı. Anlaşma kapsamında PKK'nın Sincar'dan çekilmesi ve TSK'nın bölgedeki yerleşkeyi kademeli olarak Bağdat yönetimine devretmesi öngörülüyor.
Ortak Açıklamanın Detayları
Taraflar, Sincar'ın Irak merkezi hükümetinin tam kontrolüne geçmesi ve bölgede yalnızca resmi güvenlik güçlerinin bulunması konusunda görüş birliğine vardı. Açıklamada, "Sincar'da devlet otoritesinin tamamen tesis edilmesi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların bölgedeki varlığına son verilmesi konusunda mutabakata varıldı" ifadelerine yer verildi. Bu kapsamda PKK'nın Sincar'daki varlığının sona erdirilmesi ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bölgedeki yerleşkesini kademeli olarak Irak hükümetine devretmesi kararlaştırıldı.
Görüşme, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında gerçekleşti. Erdoğan ve Zeydi, ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel güvenlik konularını ele aldı. İki lider, terörle mücadelede iş birliğinin güçlendirilmesi ve Irak'ın toprak bütünlüğünün korunması vurgusunu yineledi.
Sincar'ın Stratejik Önemi ve PKK Varlığı
Sincar, Irak'ın kuzeyinde, Musul'a bağlı bir ilçe. 2014 yılında DEAŞ saldırılarıyla gündeme gelen bölge, daha sonra PKK'nın yuvalandığı bir alan haline geldi. Türkiye, PKK'nın Sincar'ı bir üs olarak kullanarak Türkiye'ye yönelik saldırılar düzenlediğini ve bölgeyi Kürt unsurlar arasında ayrılıkçı emeller için kullandığını belirtiyor. TSK, 2020 yılında Sincar'a yönelik operasyonlar düzenlemiş ve bölgede bir yerleşke kurmuştu. Bu yerleşke, PKK'nın lojistik hatlarını kesmek ve bölgedeki istikrarı sağlamak amacıyla oluşturulmuştu.
Irak merkezi hükümeti ise uzun süredir Sincar'da tam egemenlik sağlamakta zorlanıyordu. Bölgede Haşdi Şabi güçleri, Yezidi milisler ve PKK unsurları arasında karmaşık bir güç dengesi bulunuyor. Bağdat yönetimi, Sincar'ın Irak'ın bir parçası olduğunu ve tüm silahlı grupların merkezi hükümetin otoritesine tabi olması gerektiğini savunuyor.
TSK'nın Kademeli Teslimi ve Süreç
Anlaşmaya göre, TSK'nın Sincar'daki yerleşkesi kademeli olarak Irak güvenlik güçlerine devredilecek. Bu sürecin ne kadar süreceği ve hangi aşamalardan oluşacağı henüz netleşmedi. Ancak ortak açıklamada, teslimin belirli bir takvime bağlanacağı ve her iki tarafın da süreci yakından takip edeceği belirtildi. Türkiye, PKK'nın bölgeden tamamen çekildiğinden emin olmak için sahadaki gelişmeleri izleyecek. Irak ise devraldığı bölgede devlet otoritesini tesis edecek ve yasaklı unsurların geri dönmesine izin vermeyecek.
Uzmanlar, bu anlaşmanın Türkiye-Irak ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini belirtiyor. Sincar'da istikrarın sağlanması, hem PKK ile mücadelede hem de bölgedeki insani durumun iyileştirilmesinde kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Yezidi toplumu, yıllardır PKK ve diğer silahlı grupların baskısı altında yaşıyor ve bölgenin normalleşmesi için somut adımlar bekliyor.
Bölgesel ve Uluslararası Yansımalar
Anlaşma, yalnızca Türkiye ve Irak'ı değil, bölgesel aktörleri de yakından ilgilendiriyor. ABD ve koalisyon güçleri, Irak'ta istikrarın korunmasına önem veriyor. İran'ın Sincar'daki Şii milisler üzerindeki etkisi ve PKK ile olan karmaşık ilişkileri, anlaşmanın uygulanmasını zorlaştırabilecek faktörler arasında. Ayrıca, Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin (KBY) tutumu da belirleyici olacak. KBY, Sincar'ın statüsü konusunda merkezi hükümetle farklı düşüncelere sahip olabilir.
Türkiye, PKK'nın Sincar'dan çekilmesini uzun süredir talep ediyordu. Bu anlaşma, Ankara'nın diplomatik çabalarının bir sonucu olarak görülüyor. Irak Başbakanı Zeydi ise göreve geldiğinden bu yana merkezi otoriteyi güçlendirme ve silahlı grupları devlet çatısı altında toplama politikası izliyor. Sincar mutabakatı, bu politikasının önemli bir ayağını oluşturuyor.
Önümüzdeki dönemde, anlaşmanın sahada ne ölçüde uygulanacağı ve PKK'nın gerçekten çekilip çekilmeyeceği merak konusu. Geçmişte benzer taahhütlerin yerine getirilmediği durumlar yaşandı. Bu nedenle, hem Türkiye hem de Irak'ın somut adımlar atması ve uluslararası toplumun süreci desteklemesi gerekiyor. Sincar'da kalıcı barış ve istikrar, ancak tüm tarafların iyi niyetli çabalarıyla mümkün olabilir. Bu anlaşma, doğru uygulandığı takdirde, bölgede uzun süredir devam eden gerginliğin sona ermesine katkı sağlayabilir.
