Türk Toraks Derneği (TTD), 5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında Türkiye'nin hava kirliliği verilerini açıkladı. Buna göre, ülkenin en kirli havasına sahip ili Iğdır olurken, en temiz hava Kırklareli'nde ölçüldü. Raporda, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kılavuz değerlerine göre yapılan değerlendirmede, Iğdır'da partikül madde (PM10) ve ince partikül madde (PM2.5) seviyeleri sınırın çok üzerinde çıktı. Kırklareli ise düşük sanayi yoğunluğu ve yeşil alanlarıyla öne çıktı.
Hava kirliliği sıralaması: En kirli 10 il
TTD'nin 81 ildeki resmi hava kalitesi izleme istasyonlarından derlediği 2023 yılı verilerine göre, en kirli iller sırasıyla şöyle: Iğdır, Afyonkarahisar, Ankara, Nevşehir, Kayseri, Ağrı, Karabük, Konya, Uşak ve Manisa. Bu illerde özellikle kış aylarında kömür kullanımı, trafik yoğunluğu ve coğrafi yapının kirleticileri hapsetmesi etkili oldu. Örneğin Iğdır, çevresindeki dağlarla çevrili bir ova konumunda olduğu için hava kirliliği dağılamıyor.
En temiz 10 il
En temiz hava sıralamasında ilk sırayı Kırklareli alırken, onu sırasıyla Eskişehir, Bolu, Kocaeli, Muğla, Burdur, Sakarya, Bitlis, Antalya ve Gümüşhane izledi. Kırklareli'nde sanayi tesislerinin azlığı ve orman varlığı hava kalitesini olumlu etkiliyor. Eskişehir'de ise doğalgaz kullanımının yaygınlaşması ve toplu taşımada çevreci uygulamalar etkili oldu.
Sağlık riskleri ve alınması gereken önlemler
TTD Başkanı Prof. Dr. Ali Kocabaş, hava kirliliğinin akciğer kanseri, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım gibi hastalıklara yol açtığını belirtti. Rapora göre, Iğdır'da PM2.5 seviyeleri DSÖ sınırının 5 katına kadar çıkıyor. Uzmanlar, özellikle kentsel dönüşümde yalıtım ve temiz enerji kullanımı, trafikte elektrikli araç teşviki ve sanayide filtreleme sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye'de hava kirliliğiyle mücadele kapsamında Milli Hava Kalitesi İzleme Ağı genişletilirken, bazı illerde 'temiz hava eylem planları' uygulanıyor. Ancak uzmanlar, mevcut önlemlerin yetersiz olduğunu ve daha kapsamlı politikalar gerektiğini ifade ediyor. Örneğin Iğdır'da kömür yerine doğalgaz kullanımının yaygınlaştırılması gerekiyor.
Dünya genelinde her yıl 7 milyon kişinin hava kirliliğine bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Türkiye'de ise bu sayının 30 bin civarında olduğu belirtiliyor. Veriler, hava kalitesinin iyileştirilmesinin sadece çevre değil, aynı zamanda halk sağlığı için de öncelikli olduğunu gösteriyor.
