ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının olası tedarikini görüşmek üzere planladığı İsrail ziyareti iptal edildi. Hegseth, Ankara'da gerçekleştirdiği temasların ardından İsrail'e geçerek Tel Aviv yönetimiyle de F-35 konusunu ele almayı planlıyordu. Ancak son dakika gelişmesiyle ziyaretin iptal edildiği öğrenildi. Kararın, Ankara'daki görüşmelerin seyrine bağlı olarak alındığı belirtiliyor.
Ziyaret neden iptal edildi?
Resmi kaynaklardan edinilen bilgiye göre, Hegseth'in İsrail ziyaretinin iptalinde Ankara'da varılan mutabakatın hızlı bir takvimle uygulamaya konulması isteği etkili oldu. ABD Savunma Bakanı'nın, Türkiye'den doğrudan Washington'a dönerek süreci hızlandırmayı tercih ettiği ifade ediliyor. F-35 programına Türkiye'nin yeniden dahil edilmesi, iki ülke arasında uzun süredir tartışılan bir konu. Ankara, hava kuvvetlerini modernize etmek için 5. nesil savaş uçağına duyduğu ihtiyacı sık sık dile getiriyor. ABD ise Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemi alması nedeniyle F-35 programından çıkarıldığı 2019 yılından bu yana gerilimi yönetmeye çalışıyor.
S-400 ve F-35 dengesi
Türkiye, 2017'de Rusya ile imzaladığı S-400 anlaşması nedeniyle 2019'da F-35 programından çıkarılmış, ayrıca ABD tarafından yaptırımlara maruz kalmıştı. Hegseth'in Ankara ziyareti, bu konuda bir yol haritası oluşturulması açısından kritik öneme sahipti. ABD tarafı, S-400'lerin aktif hale getirilmemesi ve depoya kaldırılması karşılığında F-35 tedarikine yeniden başlanabileceğini sinyallemişti. Trump döneminden bu yana süren bu krizi çözmek için Biden yönetimi de benzer bir yaklaşım sergiliyor. Hegseth'in İsrail ziyaretini iptal etmesi, bu sürecin hızlandığına işaret ediyor.
Bölgesel yansımalar
F-35 tedariki sadece Türkiye-ABD ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel güç dengesi açısından da önemli. İsrail, bölgede F-35'i operasyonel olarak kullanan tek ülke konumunda. Türkiye'nin de bu uçağa sahip olması, Doğu Akdeniz'deki hava gücü dengesini değiştirebilir. Hegseth'in Ankara'da bu dengeyi de gözettiği, İsrail ziyaretini gereksiz gördüğü yorumları yapılıyor. Ancak resmi açıklamada, iptal kararının tamamen takvim yoğunluğundan kaynaklandığı belirtildi.
Gelecek adımlar
Ankara'da yapılan görüşmelerde, Türkiye'nin F-35 programına dönüşü için somut adımlar atılması konusunda mutabık kalındığı öğrenildi. Önümüzdeki haftalarda ABD'li ve Türk yetkililer arasında teknik görüşmelerin başlaması bekleniyor. Türk Hava Kuvvetleri, mevcut F-16 filosunu modernize etme ihtiyacı duyarken, F-35'lerin envantere katılması uzun vadeli bir stratejinin parçası olarak görülüyor.
Son olarak, F-35 tedarikinin önündeki en büyük engel olan S-400 meselesinin çözümü için iki ülkenin de diplomatik yolları zorlaması gerekiyor. Türkiye, NATO müttefiki olarak hava savunma ihtiyacını karşılamak isterken, ABD de ittifak içi uyumu bozabilecek bu gerilimin sonlanmasını arzuluyor. Hegseth'in İsrail ziyaretinin iptali, bu karmaşık denklemde yeni bir sayfanın açıldığına işaret ediyor.
