Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) ve Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü iş birliğiyle geliştirilen yeni nesil yapay zeka destekli izleme sistemi, Türkiye'de ilk kez Trabzon'da hayata geçiyor. Pilot uygulamanın başlatılacağı Atasu Barajı'nda, sistem barajın deprem, taşkın ve heyelan gibi doğal afetlere karşı yapısal durumunu anlık olarak takip edecek. Projenin başarılı olması halinde, aynı teknolojinin köprü, tünel ve havalimanı gibi diğer kritik altyapı projelerinde de kullanılması planlanıyor.
Yapay zeka ile afet risklerine karşı anlık izleme
Geliştirilen sistem, barajlara yerleştirilen sensörler aracılığıyla veri topluyor. Bu sensörler, baraj gövdesindeki titreşim, eğilme, çatlama gibi yapısal değişiklikleri milimetrik hassasiyetle ölçüyor. Toplanan veriler, yapay zeka algoritmaları tarafından işlenerek barajın sağlık durumu hakkında anlık raporlar oluşturuluyor. KTÜ Mühendislik Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, "Sistemimiz, barajda oluşabilecek en ufak bir anormalliği tespit ederek yetkililere anında uyarı gönderebiliyor. Bu sayede olası bir afet öncesinde gerekli önlemler alınabilecek" dedi.
Atasu Barajı'nda başlayacak uygulama Türkiye geneline yayılacak
Pilot uygulamanın ilk aşaması Trabzon'daki Atasu Barajı'nda gerçekleştirilecek. Baraj, bölgenin içme suyu ihtiyacını karşılamasının yanı sıra taşkın kontrolü açısından da kritik öneme sahip. DSİ Bölge Müdürü Mehmet Yıldırım, "Atasu Barajı, hem su kaynağı hem de bulunduğu coğrafya itibarıyla denemeler için ideal bir lokasyon. Proje başarılı olduğunda, aynı teknolojiyi diğer barajlarımıza ve ardından köprü, tünel, havalimanı gibi büyük altyapı projelerine uyarlamayı hedefliyoruz" şeklinde konuştu.
Türkiye'nin altyapı güvenliğinde yeni bir dönem
Türkiye'de baraj sayısının 1.200'ün üzerinde olduğu düşünüldüğünde, bu tür bir izleme sisteminin ülke çapında yaygınlaştırılması afet yönetimi açısından büyük bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle deprem kuşağında yer alan Türkiye'de, barajların yapısal güvenliğinin sürekli denetlenmesi hayati önem taşıyor. Sistemin devreye alınmasıyla, manuel kontrollere kıyasla çok daha hızlı ve güvenilir veri akışı sağlanacak. Yetkililer, bu teknolojinin sadece barajları değil, aynı zamanda enerji santralleri, doğal gaz depolama tesisleri gibi kritik tesislerde de kullanılabileceğini belirtiyor.
Gelecekte kritik yapıların tamamı izlenebilecek
Proje koordinatörlerinden KTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Kaya, sistemin ölçeklenebilir olduğunu vurgulayarak, "Tek bir merkezden binlerce yapıyı izleyebilecek bir altyapı kurduk. Gelecekte, Türkiye'deki tüm barajların yanı sıra köprüler, tüneller, havalimanları, hatta tarihi yapılar bile bu sistemle korunabilir" dedi. Doç. Dr. Kaya, yapay zekanın zamanla kendini geliştirerek risk tahminlerinde daha başarılı hale geleceğini de sözlerine ekledi.
Türkiye'nin afetlere karşı direncini artırmayı amaçlayan bu girişim, aynı zamanda yerli teknoloji üretimine de katkı sağlıyor. Projenin yaygınlaşmasıyla, DSİ ve KTÜ arasındaki iş birliğinin diğer kamu kurumlarına da örnek olması bekleniyor. Uzmanlar, erken uyarı sistemlerinin afet riskini azaltmada en etkili yöntemlerden biri olduğunun altını çiziyor.
