Türkiye genelinde 81 ilde uygulanmaya başlanacak Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe giriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hayata geçirilen proje kapsamında, pet şişe, cam şişe ve alüminyum kutuların iade edilmesi durumunda tüketicilere nakit iade yapılacak. Sistemin amacı, geri dönüşüm oranlarını artırmak ve çevre kirliliğini azaltmak. Uygulama, Avrupa Birliği standartlarına uyum çerçevesinde hazırlandı ve tüm belediyelerin katılımıyla yürütülecek.
Depozito sistemi nasıl işleyecek?
DOA sistemi, ambalaj atıklarının toplanması ve geri dönüştürülmesi için bir altyapı sunuyor. Tüketiciler, marketlerde ve belirlenen toplama noktalarında ambalajlarını iade ederek her bir ürün için belirlenen depozito ücretini geri alacak. Örneğin, 0,5 litrelik bir pet şişe için 25 kuruş, 1 litrelik cam şişe için 50 kuruş iade yapılacak. Alüminyum kutular ise 10 kuruştan iade edilecek. Sistem, mobil uygulama ve QR kod desteğiyle çalışacak, böylece tüketiciler iadelerini kolayca takip edebilecek. Şu an pilot uygulama bazı illerde test ediliyor; yıl sonuna kadar tüm illere yaygınlaştırılması planlanıyor.
Çevresel ve ekonomik faydalar
Bakanlık yetkilileri, sistemin yılda yaklaşık 2 milyon ton plastik atığın geri dönüştürülmesini sağlayacağını öngörüyor. Ayrıca, çöp sahalarına giden atık miktarının azalmasıyla belediyelerin atık yönetim maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Ekonomik açıdan ise, geri dönüşüm sektöründe yeni iş fırsatları yaratılacak ve hammadde ithalatı azalacak. Sistem, Türkiye'nin 2050 sıfır atık hedefine ulaşmasında kritik bir adım olarak görülüyor. Çevre örgütleri de uygulamayı olumlu karşılamakla birlikte, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Vatandaşa çağrı ve eğitim çalışmaları
Bakanlık, vatandaşların sisteme uyum sağlaması için geniş kapsamlı bir bilinçlendirme kampanyası başlatacak. Okullarda, iş yerlerinde ve kamu alanlarında eğitim programları düzenlenecek. Ayrıca, mobil atık kumbaraları ve otomatik iade makineleri şehir merkezlerine yerleştirilecek. Vatandaşların DOA logosu taşıyan ürünleri tercih etmeleri teşvik edilecek. Kısacası, Temmuz 2026'dan itibaren her tüketici, attığı her ambalajın karşılığını cebinde hissedecek. Bu sistem, Türkiye'nin çevre politikalarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor ve aynı zamanda vatandaşların da aktif katılımını sağlayarak sürdürülebilir bir gelecek inşa etmeyi hedefliyor.
