Türk lirasıyla yapılan dış ticaret işlemlerinin hacmi, ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,3 artarak 1 trilyon 51 milyar 355 milyon liraya ulaştı. Bu rakam, 8 aylık dönemler itibarıyla en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı verilerinden derlenen bilgilere göre, dış ticarette Türk lirasının kullanımındaki artış trendi devam ediyor.
Türk Lirasıyla Dış Ticaret Hacmi Nasıl Arttı?
Ocak-ağustos 2023 döneminde 944 milyar lira seviyesinde olan Türk lirasıyla dış ticaret hacmi, bu yıl aynı dönemde 1 trilyon 51 milyar liraya yükseldi. Artış, ihracat ve ithalat kalemlerinin her ikisinde de görüldü. İhracatın Türk lirası cinsinden değeri yüzde 10,2 artışla 521 milyar lirayı aşarken, ithalatta ise yüzde 12,5'lik bir artışla 530 milyar liraya yaklaşıldı. Böylece dış ticaret hacmindeki genişleme, hem ihracat hem de ithalat kaynaklı oldu.
Uzmanlar, Türk lirasıyla dış ticaretin artmasında, döviz kurlarındaki dalgalanmaların ve kur riskinden korunma isteğinin etkili olduğunu belirtiyor. Ayrıca, hükümetin Türk lirasını teşvik edici politikaları ve Merkez Bankası'nın adımları da bu artışta rol oynadı.
Dış Ticarette Türk Lirası Kullanımının Arkasında Ne Var?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), son yıllarda Türk lirasıyla dış ticaretin payını artırmak için çeşitli düzenlemeler yaptı. 2022 yılında yürürlüğe giren 'Türk Lirası ile Dış Ticaretin Desteklenmesi' programı kapsamında, ihracatçılara Türk lirası cinsinden akreditif ve vesikalık bedellerde indirimler sağlandı. Ayrıca, reeskont kredilerinde Türk lirası kullanımı teşvik edildi.
2023 yılında ise TCMB, ihracatçıların döviz bozdurma yükümlülüğünü kaldırarak Türk lirası ile ticaret yapmalarını kolaylaştırdı. Bu adımlar, işletmelerin kur dalgalanmalarına karşı korunmasını sağlarken, aynı zamanda Türk lirasının uluslararası ticarette daha fazla kullanılmasını teşvik etti.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, Türk lirası ile dış ticaretin toplam dış ticaret içindeki payı da artıyor. 2023 yılında bu oran yüzde 25 civarında iken, 2024'ün ilk sekiz ayında yüzde 28'e yükseldi. Bu, Türk lirasının dış ticarette daha fazla tercih edildiğini gösteriyor.
Ekonomistler Ne Diyor?
Ekonomistler, Türk lirasıyla dış ticaretin artmasının olumlu bir gelişme olduğunu ancak yeterli olmadığını belirtiyor. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, 'Türk lirasıyla dış ticaretin artması, kur riskini azaltması açısından önemli. Ancak kalıcı bir başarı için makroekonomik istikrarın sağlanması ve enflasyonun düşürülmesi gerekiyor' dedi.
Yılmaz, ayrıca, Türk lirasının uluslararası piyasalarda daha fazla kabul görmesi için swap anlaşmalarının genişletilmesi ve Türk lirası cinsinden tahvil ihraçlarının artırılması gerektiğini vurguladı.
Öte yandan, bazı iş dünyası temsilcileri, Türk lirasıyla ticaretin artmasının ihracatçılar için maliyetleri düşürdüğünü belirtiyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı, 'Döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle fiyatlama yapmakta zorlanıyorduk. Türk lirası ile ticaret, öngörülebilirlik sağlıyor' ifadelerini kullandı.
Rekorun Anlamı ve Gelecek Beklentileri
Türk lirasıyla dış ticaret hacminin 8 ayda 1 trilyon lirayı aşması, Türkiye ekonomisi için bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Bu gelişme, Türk lirasının değer kazanmasına ve cari açığın azalmasına katkı sağlayabilir. Ancak, dış ticaretin hala büyük ölçüde döviz ile yapıldığı gerçeği de göz ardı edilmemeli.
2024 yılının tamamında Türk lirasıyla dış ticaret hacminin 1,6 trilyon lirayı aşması bekleniyor. Bu, geçen yıla göre yüzde 12'lik bir artışa işaret ediyor. Hükümetin hedefi ise 2025 yılına kadar Türk lirasının dış ticaretteki payını yüzde 35'e çıkarmak.
Bu hedefe ulaşmak için atılması gereken adımlar arasında, Türk lirası cinsinden akreditif işlemlerinin yaygınlaştırılması, dijital ödeme sistemlerinin entegrasyonu ve uluslararası bankalarla iş birliklerinin artırılması yer alıyor.
Sonuç olarak, Türk lirasıyla dış ticarette kaydedilen rekor, Türkiye'nin ekonomik bağımsızlık yolunda attığı adımların bir yansıması. Ancak sürdürülebilirlik için yapısal reformların devamı şart.
