Türkiye'de hukuk tarihinde bir ilk yaşandı: Bir trafik kazasında kusurlu bulunan sürücü, yapay zeka teknolojisi sayesinde cezasının hafifletilmesini sağladı. İstanbul Anadolu 12. Asliye Hukuk Mahkemesi, kaza anına ilişkin yapay zeka destekli simülasyon raporunu delil olarak kabul ederek sürücünün kusur oranını yüzde 70'ten yüzde 30'a düşürdü. Karar, yapay zekanın adalet sisteminde kullanımı açısından emsal niteliği taşıyor.
Kaza simülasyonu nasıl hazırlandı?
Olay, 2023 yılı Eylül ayında İstanbul'un Kadıköy ilçesinde meydana geldi. Araç kullanırken yayaya çarpan sürücü Ali Yılmaz, ilk incelemelerde yüzde 70 oranında kusurlu bulunmuştu. Ancak sürücünün avukatı, kaza anının yeniden canlandırılması için bir yapay zeka şirketine başvurdu. Şirket, araçtaki kara kutu verileri, çevredeki güvenlik kameraları ve yaya hareketlerini analiz eden bir simülasyon hazırladı. Raporda, yayanın aniden yola çıkması ve sürücünün fren mesafesinin yetersiz kalması gibi faktörlerin kusur oranını etkilediği belirtildi.
Mahkeme yapay zeka delilini kabul etti
Yaklaşık 8 ay süren yargılama sürecinde mahkeme, yapay zeka simülasyonunun bilimsel geçerliliğini değerlendirdi. İTÜ ve Boğaziçi Üniversitesi'nden uzmanların da görüşüne başvuran mahkeme, raporun güvenilir olduğuna karar verdi. Kararda, yapay zekanın trafik kazalarında daha objektif delil sağlayabileceğine vurgu yapıldı. Bu tür teknolojik gelişmelerin adalet sistemine entegrasyonunun önemine değinen mahkeme, kararın benzer davalar için emsal teşkil edeceğini belirtti.
Hukuk dünyasında tartışma yarattı
Karar, hukukçular arasında ikiye bölünmüş durumda. Bazı avukatlar, yapay zekanın hataya açık olduğunu ve her durumda güvenilemeyeceğini savunurken, diğerleri teknolojinin adaletin daha hızlı ve doğru tecelli etmesine yardımcı olacağını düşünüyor. Adalet Bakanlığı yetkilileri, konuyla ilgili çalışma başlattıklarını ve yapay zekanın adli süreçlerde kullanımına yönelik yasal düzenlemelerin gündeme gelebileceğini ifade etti.
Yapay zeka adalet sistemini nasıl değiştirecek?
Dünyada benzer örnekler bulunuyor. ABD ve İngiltere'de yapay zeka, suçlu profillemesi ve kanıt analizinde kullanılıyor. Ancak Türkiye'de bu ilk vaka. Uzmanlar, yapay zekanın özellikle trafik kazaları, tıp hukuku ve sigorta davalarında kullanılabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte, veri gizliliği, algoritmik önyargı ve yapay zeka kararlarının denetlenebilirliği gibi sorunlar da çözülmeyi bekliyor.
Türk hukuk sistemi, yapay zekayı delil olarak kabul ederken adil yargılama ilkeleriyle teknolojik gelişmeler arasında bir denge kurmak zorunda. Bu karar, yapay zekanın hukuk alanındaki potansiyelini gösterse de, beraberinde getirdiği etik ve teknik sorular hala cevaplanmayı bekliyor.
