Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan, kendi vatandaşlarının karşılıklı seyahatlerinde pasaport yerine kimlik kartı kullanabilmesi için harekete geçti. Edinilen bilgilere göre, beş ülkenin ilgili bakanlıkları ve göç idareleri arasında teknik görüşmeler başlatıldı. Çalışma kapsamında ayrıca, havalimanlarında TDT vatandaşlarına özel pasaport kontrol noktaları oluşturulması da değerlendiriliyor.
Kimlikle Seyahat İçin İlk Adım
TDT Sekretaryası koordinasyonunda yürütülen girişim, örgütün 2021'deki İstanbul Zirvesi'nde alınan "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" kararlarının bir parçası olarak öne çıkıyor. Söz konusu vizyon belgesinde, üye ülkeler arasında "hareketliliğin kolaylaştırılması" ve "vatandaşlar arası temasların artırılması" hedefleri yer alıyordu. Yeni çalışma, bu hedeflerin somut bir adıma dönüştürülmesi anlamına geliyor.
Konuya yakın kaynaklar, teknik heyetlerin öncelikle kimlik kartlarının güvenlik standartlarını ve biyometrik veri uyumluluğunu masaya yatırdığını belirtiyor. Türkiye'nin halihazırda Azerbaycan ile yürüttüğü kimlikle seyahat uygulaması, diğer ülkelere örnek teşkil ediyor. İki ülke arasında 2020'de hayata geçirilen düzenleme ile vatandaşlar karşılıklı olarak kimlikle seyahat edebiliyor.
Havalimanlarında Özel Kontuar Planı
Çalışmanın en dikkat çekici başlıklarından biri de havalimanlarında TDT vatandaşları için ayrı pasaport kontrol noktaları kurulması. Bu sayede, üye ülke vatandaşlarının sınır geçiş işlemlerinin hızlandırılması ve bekleme sürelerinin kısaltılması amaçlanıyor. Özellikle İstanbul, Bakü, Almatı, Bişkek ve Taşkent gibi yoğun havalimanlarında pilot uygulama başlatılabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, kimlikle seyahatin ticaret, turizm ve kültürel etkileşimi artıracağını vurguluyor. TDT ülkeleri arasındaki ticaret hacmi son yıllarda istikrarlı bir şekilde büyüyor. 2023 itibarıyla örgüt içi ticaretin 30 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Kimlikle seyahat, iş insanlarının ve turistlerin bürokratik engellerini azaltarak bu rakamı daha da yukarı taşıyabilir.
Vize Muafiyeti ve Dijitalleşme
TDT bünyesinde daha önce de vize muafiyeti konusunda adımlar atılmıştı. Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan vatandaşları birçok durumda zaten vizeden muaf seyahat edebiliyor. Ancak pasaport zorunluluğu, özellikle kara sınır kapılarında ve kısa süreli ziyaretlerde pratik zorluklar yaratıyordu. Kimlikle seyahat, bu sorunu ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Öte yandan, dijital kimlik uygulamalarının da sürece entegre edilmesi planlanıyor. Türkiye'nin e-Devlet üzerinden sunduğu dijital kimlik hizmetine benzer sistemlerin TDT ülkeleri arasında uyumlu hale getirilmesi, ilerleyen dönemde gündeme gelebilir. Bu adım, sınır geçişlerinde yüz tanıma ve parmak izi gibi biyometrik doğrulamaların ortak standartlarda yapılmasını sağlayacak.
Bölgesel İşbirliğine Katkı
Kimlikle seyahat düzenlemesi, yalnızca pratik bir kolaylık değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj niteliği taşıyor. TDT, son yıllarda ekonomik ve kültürel işbirliğini derinleştirme yönünde adımlar atıyor. Örgütün gözlemci üyeleri arasında Türkmenistan ve Macaristan da bulunuyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ise gözlemci statüsünde temsil ediliyor.
Uzmanlara göre, kimlikle seyahat uygulaması hayata geçerse, TDT vatandaşları için "tek kimlikle beş ülke" dönemi başlayacak. Bu durum, Avrupa Birliği'nin Schengen Bölgesi'ne benzer bir hareketlilik alanı yaratma yolunda atılmış somut bir adım olarak yorumlanıyor. Ancak sürecin tamamlanması için üye ülkelerin iç hukuk düzenlemelerini uyumlaştırması ve ortak veri paylaşımı protokollerini imzalaması gerekiyor.
Şu aşamada henüz resmi bir takvim açıklanmadı. Teknik görüşmelerin önümüzdeki aylarda hız kazanması ve somut bir yol haritasının TDT zirvesinde kamuoyuna duyurulması bekleniyor. Türk dünyasında kimlikle seyahat, bölgesel entegrasyonun hem sembolik hem de işlevsel bir kilidi olarak öne çıkıyor.
