Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türk Boğazları'ndan geçiş ücretlerinin 1 Temmuz 2025 itibarıyla güncelleneceğini duyurdu. Bakan Uraloğlu, her yıl olduğu gibi bu yıl da Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde belirlenen tarifelerin, ülke ekonomisine katkı sağlayacak şekilde yeniden düzenleneceğini belirtti. Halihazırda gemilerden net ton başına 5,83 dolar olarak alınan ücret, yeni düzenleme ile artırılacak. Yeni tarifenin yüzde kaç oranında artacağı henüz netleşmezken, Bakanlık kaynakları artışın enflasyon ve uluslararası denizcilik maliyetleri dikkate alınarak belirleneceğini ifade etti.
Geçiş ücreti neden güncelleniyor?
Türk Boğazları, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından oluşan stratejik bir su yoludur. Dünya deniz ticaretinin önemli bir kısmı bu boğazlardan geçerken, Türkiye bu geçişlerden belirli bir ücret almaktadır. Montrö Sözleşmesi uyarınca, ticari gemilerden tonaj bazında alınan bu ücret, her yıl belirli kriterlere göre güncellenmektedir. Bakan Uraloğlu, güncellemenin temel amacının, boğazların bakım, güvenlik ve çevre koruma hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Ayrıca, elde edilen gelirin Hazine'ye aktarıldığı ve ülke ekonomisine doğrudan katkı sağladığı belirtildi. 2024 yılında boğaz geçişlerinden elde edilen gelirin yaklaşık 200 milyon dolar olduğu tahmin ediliyor.
Yeni tarife ne zaman açıklanacak?
Bakanlık, yeni tarifenin Resmi Gazete'de yayımlanarak duyurulacağını ve 1 Temmuz 2025'ten itibaren uygulanacağını açıkladı. Güncelleme öncesinde denizcilik şirketlerine ve ilgili sektör temsilcilerine bilgi verildi. Uraloğlu, geçiş ücretlerinin uluslararası standartlarla uyumlu olduğunu ve Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını koruduğunu sözlerine ekledi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, yeni tarifenin hesaplanmasında navlun oranları, enflasyon verileri ve lojistik maliyetlerdeki değişimleri dikkate aldı.
Montrö Sözleşmesi ve Türk Boğazları
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 1936 yılında imzalanmış ve Türkiye'ye boğazlar üzerinde kontrol ve geçiş ücreti belirleme hakkı tanımıştır. Sözleşme, ticari gemilerin barış zamanında serbest geçişini garanti altına alırken, askeri gemiler için kısıtlamalar getirmektedir. Türkiye, sözleşme kapsamında geçiş ücretlerini her yıl güncelleme yetkisine sahiptir. Son yıllarda artan deniz trafiği ve enflasyon, güncellemeleri daha sık gündeme getirmiştir. Bakan Uraloğlu, bu düzenlemenin Türkiye'nin uluslararası yükümlülükleriyle uyumlu olduğunu ve herhangi bir hukuki sorun teşkil etmediğini ifade etti.
Yeni geçiş ücreti tarifesi, özellikle Karadeniz'deki ticari faaliyetler ve enerji taşımacılığı açısından önem taşıyor. Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş nedeniyle değişen deniz ticareti rotaları, boğazlardan geçen gemi sayısını etkilemiş durumda. Uzmanlar, yeni tarifenin bu jeopolitik gelişmeler ışığında değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Güncellemenin, denizcilik sektöründe maliyet artışına yol açması beklenirken, Türkiye'nin boğaz gelirlerini artıracağı öngörülüyor.
