Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre, tüketici güven endeksi eylül ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,3 artış göstererek 91,9 seviyesine yükseldi. Bu, Temmuz 2018'den bu yana kaydedilen en yüksek değer olarak dikkat çekiyor. Endeksin 100'ün üzerinde olması tüketici güveninin olumlu olduğunu gösterirken, 91,9'luk seviye hâlâ temkinli iyimserliğe işaret ediyor.
Endeksteki Yükselişin Nedenleri
Tüketici güven endeksindeki artışın arkasında, hanelerin hem mevcut hem de gelecekteki ekonomik durumlarına ilişkin algılarındaki iyileşme yer alıyor. Özellikle son dönemde enflasyonda gözlenen yavaşlama ve istihdam piyasasındaki olumlu sinyaller, tüketicilerin harcama ve tasarruf eğilimlerini olumlu yönde etkiledi. Ayrıca, hükümetin açıkladığı ekonomik destek paketleri ve ücret artışları da güveni destekleyen unsurlar arasında.
Endeksin alt kalemlerine bakıldığında, tüketicilerin mevcut dönemde dayanıklı tüketim mallarına yönelik harcama yapma olasılığındaki artış dikkat çekiyor. Gelecek 12 aylık dönemde ise hanelerin tasarruf etme ihtimalinde de bir miktar yükseliş gözlemleniyor. Bu durum, tüketicilerin geleceğe daha güvenle baktığını ancak yine de ihtiyatlı davrandığını gösteriyor.
Ekonomistlerin Değerlendirmeleri
Ekonomistler, tüketici güvenindeki bu artışın ekonomik aktiviteye olumlu yansıyabileceğini belirtiyor. Özellikle perakende satışlar ve hizmet sektöründe canlanma beklentisi öne çıkıyor. Ancak uzmanlar, endeksin hâlâ 100 eşiğinin altında olduğunu hatırlatarak, tam anlamıyla bir iyimserlikten söz edilemeyeceğini vurguluyor. Jeopolitik riskler, küresel piyasalardaki dalgalanmalar ve iç siyasi gündem, tüketici güveni üzerindeki belirsizlik faktörleri olarak sıralanıyor.
Önümüzdeki aylarda enflasyonun seyri ve merkez bankasının para politikası kararları, tüketici güveninin yönünü belirleyecek. Eğer enflasyondaki düşüş eğilimi devam ederse ve istihdam koşulları iyileşirse, endeksin 100 seviyesine doğru ilerlemesi mümkün görünüyor. Aksi halde, küresel gelişmelere bağlı olarak dalgalanmalar yaşanabilir.
Arka Plan: Tüketici Güven Endeksi Nedir?
Tüketici güven endeksi, hanelerin ekonomik durumlarına ve genel ekonomiye ilişkin beklentilerini ölçen bir göstergedir. TÜİK ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliğiyle her ay düzenlenen anketle hesaplanır. Endeks, 2003 yılından bu yana hesaplanmakta olup, 0 ile 200 arasında değer alabilir. 100'ün üzeri iyimserliği, altı kötümserliği yansıtır.
Son yıllarda endeks, 2018'deki kur şoku ve ardından gelen pandemi döneminde sert düşüşler yaşamıştı. 2020'de dip seviyeleri gören endeks, 2021'den itibaren dalgalı bir seyir izledi. 2023 seçimleri sonrası uygulanan sıkı para politikası ve enflasyonla mücadele programı, tüketici güvenini baskılamıştı. Eylül 2025'te ulaşılan 91,9 seviyesi, bu dönemdeki toparlanmanın bir işareti olarak yorumlanıyor.
Uzmanlar, tüketici güvenindeki artışın sürdürülebilir olması için ekonomik istikrarın ve öngörülebilirliğin sağlanması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve yüksek genç işsizliği gibi yapısal sorunlar, güvenin kalıcı olarak yükselmesinin önündeki engeller arasında gösteriliyor.
