Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, eylül ayında tüketici güven endeksi bir önceki aya göre %2,3 artarak 81,2 seviyesine yükseldi. Bu değer, son üç yılın en yüksek seviyesi olarak kaydedildi. Endeks, ağustos ayında 79,4 seviyesindeydi. Tüketici güvenindeki bu artış, ekonomideki toparlanma sinyalleri ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmeyle ilişkilendiriliyor.
Tüketici güven endeksi nedir ve neden önemlidir?
Tüketici güven endeksi, hanelerin genel ekonomik duruma, kişisel mali durumlarına ve harcama eğilimlerine ilişkin beklentilerini ölçen bir göstergedir. 0-200 aralığında hesaplanan endeksin 100'ün üzerinde olması iyimserliği, altında olması kötümserliği ifade eder. Türkiye'de endeks, 2007 yılından bu yana 100'ün altında seyrediyor. Uzmanlar, endeksin 80 seviyesinin üzerine çıkmasının ekonomik aktivite açısından olumlu bir işaret olduğunu belirtiyor.
Endeksin alt kalemlerine bakıldığında: genel ekonomi beklentisi 83,2 (bir önceki ay 80,8), işsiz sayısı beklentisi 72,5 (70,1), maddi durum beklentisi 82,6 (80,4), ve dayanıklı tüketim malı satın alma ihtimali 86,3 (84,3) olarak gerçekleşti. Tüm alt endekslerde artış görüldü.
Enflasyondaki yavaşlama güveni artırıyor
Tüketici güvenindeki yükselişte, enflasyondaki ılımlı seyrin etkili olduğu değerlendiriliyor. Ağustos ayında yıllık enflasyon %51,97 ile beklentilerin altında kalırken, aylık enflasyon %0,13'e geriledi. Merkez Bankası'nın sıkı para politikasının etkisiyle talepte dengelenme ve liranın değer kazanması, vatandaşların alım gücü algısını olumlu etkiledi.
Ekonomistlere göre, tüketici güvenindeki artış, özellikle dayanıklı tüketim malı satın alma isteğindeki yükselişle destekleniyor. Beyaz eşya ve otomobil gibi sektörlerde satışların önümüzdeki aylarda canlanması bekleniyor.
Uzman görüşleri
İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Aslı Demirgüç, tüketici güvenindeki artışı "olumlu ama kırılgan" olarak değerlendirdi. Demirgüç, "Endeksin 80 seviyesini aşması psikolojik bir eşik, ancak kalıcı bir iyileşme için yapısal reformlar gerekiyor" dedi.
Gelecek beklentileri
Tüketici güven endeksinin önümüzdeki aylarda da yükselişini sürdürmesi bekleniyor. Enflasyonun yıl sonuna kadar %40'lara gerilemesi ve faiz indirimlerinin başlaması halinde endeksin 85 seviyesini aşabileceği öngörülüyor. Ancak jeopolitik riskler ve küresel ekonomik yavaşlama, iyimserliği sınırlayan faktörler arasında.
Son üç yılın zirvesine ulaşan tüketici güveni, ekonomideki iyileşme sinyallerinin halk tarafından da hissedilmeye başlandığını gösteriyor. Ancak bu iyimserliğin sürekli olması, enflasyonla mücadelenin kararlılıkla sürdürülmesine ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin giderilmesine bağlı. Veriler, toparlanmanın başladığını ancak daha yolun uzun olduğunu ortaya koyuyor.
