Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı ilk çeyrek dönem işgücü maliyet istatistikleri verilerine göre, ücretli çalışanların ekonomiden aldığı pay bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla değişim göstermeyerek yüzde 33,2 seviyesinde gerçekleşti. Böylece ücretlerin milli gelir içindeki payı son bir yılda sabit kalırken, enflasyon ve büyüme dinamikleri göz önüne alındığında reel ücretlerde belirgin bir artış olmadığı dikkat çekiyor.
İşgücü maliyetleri ve ücret payı verileri
TÜİK verilerine göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde toplam işgücü maliyeti bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 55,2 artarak 312 milyar TL'ye ulaştı. Ancak aynı dönemde GSYH'deki büyüme oranı yüzde 5,3 olarak kaydedildi. Ücretlilerin GSYH içindeki payı bir önceki yılın ilk çeyreğinde yüzde 33,2 iken, bu yılın ilk çeyreğinde de aynı seviyede kaldı. Bu durum, ekonomik büyümeye rağmen ücretlilerin pastadan aldığı dilimin genişlemediğini gösteriyor.
Enflasyon ve reel ücretler
Özellikle yüksek enflasyon ortamında ücretlilerin satın alma gücü, ücret artışlarının enflasyonun gerisinde kalması nedeniyle azalma eğiliminde. 2025 yılının ilk çeyreğinde enflasyon oranı yıllık bazda yüzde 45,2 olarak gerçekleşirken, işgücü maliyeti artışı yüzde 55,2 ile enflasyonun üzerinde kaldı. Ancak bu artışın büyük kısmı, asgari ücret zammı ve kıdem tazminatı gibi yasal yükümlülüklerden kaynaklanmış olabilir. Reel ücret artışının sınırlı kalması, ücretlilerin yaşam standardında belirgin bir iyileşme olmadığını ortaya koyuyor.
Ekonomistler, ücretlilerin milli gelirden aldığı payın istikrarlı seyretmesinin, işgücü verimliliğindeki artışa rağmen ücret artışlarının bu artışı yansıtmadığı anlamına geldiğini belirtiyor. Bu durum, gelir dağılımındaki eşitsizliklerin devam ettiğini ve büyümenin tüm kesimlere eşit yansımadığını gösteriyor.
Geçmiş dönemlerle karşılaştırma
Geçtiğimiz yıllara bakıldığında, ücretlilerin payı 2021'de yüzde 32,6, 2022'de yüzde 33,8, 2023'te yüzde 33,6, 2024'te ise yüzde 33,2 olarak gerçekleşmişti. Bu veriler, ücretlilerin payının pandeminin etkisiyle geçici bir düşüşün ardından yeniden yükselirken son iki yıldır yeniden daralmaya başladığını gösteriyor. 2024'teki yüzde 33,2'lik pay, 2025'in ilk çeyreğinde aynı kalarak toparlanmanın henüz gerçekleşmediğini ortaya koyuyor.
TÜİK verilerine göre, en yüksek pay 2022'nin ikinci çeyreğinde yüzde 34,5 ile görülürken, en düşük pay 2020'nin ikinci çeyreğinde yüzde 31,4 olarak kaydedilmişti. Bu dönemler arasındaki dalgalanmalar, ekonomik kriz ve toparlanma süreçlerinin ücretler üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.
Uzmanlar, ücretlilerin payının artması için verimlilik artışına dayalı bir büyüme modelinin benimsenmesi ve gelir dağılımını düzenleyici politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Aksi durumda, ekonomik büyümenin toplumsal refaha dönüşmesi zorlaşıyor.
