Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ağustos ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerini açıkladı. Ağustos'ta TÜFE bir önceki aya göre %2,47, bir önceki yılın aynı ayına göre ise %51,97 arttı. Verilerin açıklanmasıyla birlikte eylül ayında konut ve işyeri kiralarına uygulanacak yasal artış oranı netleşti: TÜFE'nin on iki aylık ortalaması %49,03 oldu. Bu oran, eylül ayında mevcut kira sözleşmelerinde tavan zam oranı olarak uygulanacak.
Kira Artış Oranı Nasıl Hesaplandı?
Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca, konut ve işyeri kiralarında artış, bir önceki kira yılında gerçekleşen TÜFE on iki aylık ortalamasını geçemiyor. Ağustos ayı itibarıyla bu oran %49,03 olarak hesaplandı. Yani eylül ayında yenilenecek kira sözleşmelerinde ev sahipleri en fazla bu oranda zam yapabilecek. Örneğin aylık 10 bin TL kira ödeyen bir kiracı, eylül ayında en fazla 14 bin 903 TL kira ödeyecek. İşyeri kiralarında da aynı oran geçerli.
Bu oran, geçtiğimiz aylarda uygulanan artış oranlarına kıyasla bir miktar düşüş gösteriyor. Temmuz ayında on iki aylık ortalamanın %65,93 olduğu göz önüne alındığında, enflasyondaki yavaşlamanın kira artışlarına da yansıdığı görülüyor. Ancak yıllık enflasyonun hâlâ %50'nin üzerinde seyretmesi, kiracılar üzerindeki baskının sürdüğünü gösteriyor.
Ağustos Enflasyonunun Detayları
TÜİK verilerine göre, ağustos ayında en yüksek fiyat artışı eğitim sektöründe gerçekleşti. Eğitim hizmetleri bir önceki aya göre %11,34 artış gösterdi. Bu artışta yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde okul ücretleri ve kırtasiye masraflarındaki yükseliş etkili oldu. Lokanta ve oteller grubu %4,89, gıda ve alkolsüz içecekler ise %3,12 oranında arttı.
Ana harcama grupları itibarıyla ağustos ayında en az artış gösteren grup %0,45 ile haberleşme oldu. Giyim ve ayakkabı grubunda ise %1,23'lük bir artış kaydedildi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda fiyatlar %1,05 yükseldi. Ulaştırma grubunda ise %2,15'lik bir artış görüldü.
Yıllık bazda en yüksek artış %120,81 ile eğitimde kaydedildi. Eğitimi %77,23 ile lokanta ve oteller, %68,45 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip etti. Yıllık en düşük artış ise %27,12 ile haberleşme grubunda oldu.
Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Verileri
TÜİK aynı gün yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) verilerini de açıkladı. Ağustos'ta Yİ-ÜFE bir önceki aya göre %1,68, bir önceki yılın aynı ayına göre %35,41 arttı. On iki aylık ortalamaya göre ise %47,23 yükseliş gösterdi. ÜFE'deki artış, maliyet yönlü enflasyon baskılarının devam ettiğine işaret ediyor. Özellikle enerji ve ara malı fiyatlarındaki dalgalanmalar, önümüzdeki aylarda tüketici fiyatlarına yansıyabilir.
Piyasa Beklentileri ve Ekonomist Yorumları
Ağustos enflasyonu, piyasa beklentilerinin hafif üzerinde geldi. Ekonomistlerin aylık TÜFE beklentisi ortalama %2,20 civarındaydı. Yıllık enflasyonda ise %52 civarı bir gerçekleşme öngörülüyordu. Açıklanan %51,97'lik yıllık oran, beklentilere oldukça yakın seyretti.
Ekonomistler, enflasyondaki düşüş eğiliminin yılın son çeyreğinde de devam etmesini bekliyor. Ancak kur geçişkenliği, ücret artışları ve jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerindeki riskleri canlı tuttuğu belirtiliyor. Merkez Bankası'nın para politikası duruşu ve faiz indirim döngüsüne ilişkin sinyaller, önümüzdeki aylarda enflasyon patikasını belirleyecek.
Kiracılar ve Ev Sahipleri İçin Ne Anlama Geliyor?
Kira artış oranının %49,03 olarak belirlenmesi, kiracılar için bir miktar rahatlama sağlasa da, yüksek enflasyon ortamında kira yükü hâlâ ağır. Özellikle büyükşehirlerde kira fiyatlarının genel enflasyonun üzerinde seyretmesi, kiracıların bütçesini zorluyor. Ev sahipleri ise artış oranının enflasyonun altında kalmasından şikayetçi. Yasal sınırın üzerinde zam yapmak isteyen ev sahipleri için ise idari para cezası ve kiracının dava açma hakkı bulunuyor.
Öte yandan, kira artış oranının düşmesi, önümüzdeki aylarda enflasyonun seyrine bağlı olarak kiracılar lehine bir tablo oluşturabilir. Ancak konut arzındaki yetersizlik ve talep baskısı, kira fiyatlarının genel seviyesini yukarı çekmeye devam ediyor.
Sonraki Süreç ve Beklentiler
Eylül ayı kira artış oranı, 3 Ekim'de açıklanacak eylül ayı enflasyon verileriyle birlikte ekim ayı için yeniden hesaplanacak. TÜİK'in veri takvimine göre, eylül enflasyonu 3 Ekim 2025 tarihinde saat 10:00'da duyurulacak. O zamana kadar eylül ayında yenilenen kira sözleşmeleri için geçerli oran %49,03 olarak uygulanacak.
Enflasyonla mücadele kapsamında atılan adımlar ve para politikasındaki sıkı duruş, yılın kalanında enflasyonu aşağı çekmeyi hedefliyor. Ancak küresel emtia fiyatları, döviz kuru ve iç talep koşulları, bu hedefin ne ölçüde tutturulacağını belirleyecek. Kiracılar ve ev sahipleri için ise her ay açıklanan enflasyon verileri, kira pazarlıklarında belirleyici olmaya devam edecek.
