ABD Başkanı Donald Trump, stratejik önemi yüksek Chagos Adaları'nı satın almak için harekete geçti. Hint Okyanusu'nun ortasında yer alan takımadalar, Mauritius'un kontrolünde bulunuyor. Washington yönetimi, bölgedeki Çin ve İran etkisini dengelemek için adaları satın alarak askeri üs kurmayı hedefliyor. Konuya yakın kaynaklar, müzakerelerin ilerlediğini ancak henüz resmi bir anlaşmanın imzalanmadığını belirtiyor.
Jeostratejik önemi büyük
Chagos Adaları, Hint Okyanusu'nun kalbinde yer alması nedeniyle büyük jeopolitik öneme sahip. 1960'larda Birleşik Krallık tarafından kurulan Diego Garcia askeri üssü, halen ABD tarafından kullanılıyor. Yeni satın alma planı, bu üssün genişletilmesini ve bölgedeki varlığın güçlendirilmesini içeriyor. Uzmanlar, adaların kontrolünün ABD'ye Orta Doğu, Asya ve Afrika arasındaki deniz ticaret yollarında kritik bir avantaj sağlayacağını vurguluyor. Özellikle Çin'in Kuşak ve Yol projesi kapsamında Hint Okyanusu'ndaki liman yatırımları, Washington'u harekete geçirdi.
Mauritius ile müzakereler sürüyor
Mauritius hükümeti, Chagos Adaları üzerindeki egemenlik iddiasını sürdürüyor. Ada ülkesi, Birleşik Krallık'ın 1968'de bağımsızlık verirken adaları ayırmasının yasa dışı olduğunu savunuyor. Uluslararası Adalet Divanı da 2019'da Birleşik Krallık'ın adaları yönetimini hukuka aykırı bulmuştu. ABD'nin satın alma teklifi, Mauritius'un iç siyasetinde tartışmalara yol açtı. Başbakan Pravind Jugnauth, ulusal çıkarları koruyacak bir anlaşma için ABD ile görüştüklerini ancak henüz bir karar verilmediğini açıkladı. Öte yandan Çin, bölgede askeri üs arayışını sürdürürken satın alma girişimine karşı çıkıyor.
Trump'ın ada hevesi
Bu, Trump'ın ada satın alma konusundaki ilk girişimi değil. 2019'da Grönland'ı Danimarka'dan satın almayı önermiş, ancak reddedilmişti. Trump, Chagos Adaları'nı da benzer şekilde 'ticari bir anlaşma' olarak görüyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, 'Hint Okyanusu'ndaki Amerikan varlığını güçlendirecek bu adımın, ulusal güvenlik için kritik olduğu' ifade edildi. Satın almanın gerçekleşmesi halinde adalara büyük yatırım yapılacağı ve binlerce kişilik askeri personel konuşlandırılacağı belirtiliyor.
Bölgesel dengeler değişecek
Uzmanlara göre satın alma, Hindistan ve Avustralya gibi müttefiklerle ilişkileri de etkileyebilir. New Delhi, Hint Okyanusu'ndaki Çin varlığından endişe duyarken, ABD'nin bölgede daha aktif olmasını memnuniyetle karşılayabilir. Ancak Mauritius ve diğer Afrika ülkeleri, sömürgeci geçmişe sahip bir gücün adaları satın almasına tepki gösterebilir. Konu, Birleşmiş Milletler'de de gündeme gelebilir. ABD'nin bu hamlesi, uluslararası hukuk açısından da tartışmalı. Her ne kadar egemenlik Mauritius'ta olsa da, satın alma işlemi tarafların rızasına bağlı.
Bağımsız değerlendirme
Chagos Adaları'nın satın alınması, ABD için stratejik bir kazanım olsa da, uluslararası toplumda yeni bir sömürgecilik tartışması başlatabilir. Mauritius'un iç siyasetindeki hassasiyetler ve Çin'in bölgedeki yükselen etkisi, süreci karmaşık hale getiriyor. Trump'ın bu girişimi, askeri üslerin ötesinde küresel güç dengelerini etkileyebilecek bir adım olarak görülüyor. Ancak anlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, önümüzdeki aylarda yapılacak müzakerelere bağlı.
