ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri harekat başlatma yetkisini sınırlandıran savaş yetkileri tasarısını kabul etti. Dört Cumhuriyetçi senatörün Demokratlara katılmasıyla 227-186 oyla geçen tasarı, Trump yönetiminin Kongre onayı olmadan İran'a müdahalesini engellemeyi hedefliyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada veto tehdidi gelse de oylama, siyasi kriz olarak değerlendiriliyor.
Senato'da beklenmedik iş birliği
Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senato'da dört parti üyesinin Demokratlarla birlikte hareket etmesi Trump yönetimini şaşırttı. Kentucky Senatörü Rand Paul, Utah Senatörü Mike Lee, Kansas Senatörü Jerry Moran ve Kentucky Senatörü John Kennedy, tasarıya destek veren Cumhuriyetçiler oldu. Paul yaptığı açıklamada, "Başkanın savaş yetkilerini sınırlamak anayasal bir gerekliliktir" dedi. Demokrat lider Chuck Schumer ise "Bu oylama, Kongre'nin savaş kararlarındaki rolünü hatırlatıyor" ifadelerini kullandı.
Tasarının kapsamı ve veto tehdidi
Tasarı, ABD'nin İran'a karşı herhangi bir askeri operasyon başlatmadan önce Kongre'den açık yetki almasını zorunlu kılıyor. İstisna olarak yalnızca ABD topraklarına yönelik doğrudan saldırı durumunda başkanın müdahalesine izin veriliyor. Beyaz Saray Sözcüsü Kayleigh McEnany, "Başkan Trump, ulusal güvenliği tehlikeye atan bu kararı veto edecek" şeklinde konuştu. Uzmanlar, Cumhuriyetçilerin bir kısmının da veto edilmesi durumunda yeniden oylamada çoğunluk sağlanabileceğini belirtiyor.
İran dosyasındaki son gelişmeler
Tartışmalar, ABD'nin Ocak 2020'de Bağdat'ta İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesiyle başlamıştı. Kongre, Trump'ın bu operasyon için kendilerine bilgi vermediğini savunuyor. Senato'nun bu adımı, daha önce İran'a uygulanan yaptırımların ve nükleer anlaşmadan çekilmenin ardından tırmanan gerilimi kontrol altına almayı amaçlıyor. Sivil toplum kuruluşları ise savaşın maliyetine ve insani sonuçlarına dikkat çekerek kararı memnuniyetle karşıladı.
Analistler, bu kararın ABD'nin Ortadoğu'da yeni bir çatışmaya girmesini engelleyeceğini ancak Trump yönetiminin başka yollarla İran'a baskı yapmaya devam edeceğini öngörüyor. Tasarının bağımsız değerlendirmesi olarak, Kongre'nin savaş yetkisini kısıtlama girişiminin tarihsel bir dönüm noktası olduğu söylenebilir. Son dönemde başkanların savaş kararlarının denetimsiz kalması, bu tür yasal düzenlemeleri daha da önemli hale getiriyor.
