ABD Başkanı Donald Trump, 24 Temmuz'da süresi dolacak küresel gümrük vergisi uygulamasının ardından yaklaşık 60 ülkeye yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen yeni gümrük tarifeleri uygulamaya hazırlanıyor. Beyaz Saray kaynaklarına göre yeni sistem, mevcut tek tip vergi yerine ülkelerin ticaret hacmi ve ABD ile ilişkilerine göre belirlenecek. Planın önümüzdeki hafta resmen duyurulması bekleniyor.
Yeni tarife sistemi nasıl işleyecek?
Trump yönetimi, 2018'den beri uygulanan ve 24 Temmuz'da sona erecek olan yüzde 25'lik küresel çelik ve alüminyum tarifelerinin yerine daha kapsamlı bir model hazırladı. Yeni modelde ülkeler üç gruba ayrılacak: En düşük tarife oranı yüzde 10 ile ABD ile serbest ticaret anlaşması olan ülkelere, orta dilim yüzde 11,25 ile gelişmekte olan ekonomilere, en yüksek dilim ise yüzde 12,5 ile Çin, Hindistan ve Türkiye gibi büyük ticaret fazlası veren ülkelere uygulanacak.
Uzmanlar, yeni sistemin Dünya Ticaret Örgütü kurallarına uygun olmadığını savunuyor. Washington merkezli Peterson Enstitüsü'nden Gary Hufbauer, 'Bu kez daha hedefli bir yaklaşım söz konusu olsa da ülkelere göre değişen oranlar DTÖ'nün en çok kayrılan ülke prensibine aykırı' dedi. Öte yandan Beyaz Saray, tarifelerin Amerikan işçisini koruyacağını ve ticaret açığını kapatacağını iddia ediyor.
Küresel ticaret savaşları yeniden alevleniyor
Trump'ın bu hamlesi, daha önce Çin'e yönelik başlattığı ticaret savaşlarının bir devamı olarak değerlendiriliyor. 2018'de başlayan gümrük vergileri, küresel tedarik zincirlerinde büyük aksamalara yol açmış, ABD'li tüketicilerin enflasyonla karşı karşıya kalmasına neden olmuştu. Yeni tarifelerin özellikle otomotiv, elektronik ve makine sektörlerini etkilemesi bekleniyor.
AB Ticaret Komiseri Valdis Dombrovskis, 'ABD'nin bu adımı, transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim yaratabilir' uyarısında bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı ise 'ticaret savaşlarının kazananı olmaz' açıklamasını yaptı. Türkiye'den ise henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ekonomi Bakanlığı yetkilileri, yeni tarifelerin Türkiye'ye etkisini analiz ettiklerini belirtti.
Yeni sistem 24 Temmuz'dan itibaren kademeli olarak yürürlüğe girecek. Trump, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Amerikalı seçmenlere 'işleri geri getirme' vaadini somut adımlarla göstermeye çalışıyor. Ancak ekonomistler, tarifelerin kısa vadede ithalat fiyatlarını artırarak tüketiciye yansıyacağını ve FED'in faiz indirim planlarını olumsuz etkileyebileceğini öngörüyor.
